بازاندیشی تاب آوری شهری از دریچه ی چند بعدی

تاب آوری شهری در دهه های اخیر به یکی از مفاهیم محوری در اندیشه و عمل برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است. افزایش شدت و پیچیدگی مخاطرات، تغییرات اقلیمی، نابرابری های اجتماعی، بحران های اقتصادی و چالش های نهادی شهرها را در معرض آسیب پذیری های چندلایه قرار داده و ضرورت بازنگری در رویکردهای سنتی تاب آوری را برجسته ساخته است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی مفهومی، به بازاندیشی تاب آوری شهری از دریچه ای چندبعدی می پردازد و تلاش می کند نشان دهد که تاب آوری نه تنها یک ویژگی فنی یا کالبدی، بلکه برآیندی از تعامل پیچیده ابعاد اجتماعی، اقتصادی، نهادی، زیست محیطی و فرهنگی است. در این چارچوب شهر به عنوان یک نظام پویا و تطبیقی در نظر گرفته می شود که توانایی آن در پیش بینی، جذب، انطباق و بازیابی از شوک ها به کیفیت حکمرانی، سرمایه شهری، مشارکت اجتماعی، عدالت فضایی و ظرفیت های ارتباطی وابسته است. مقاله با مرور انتقادی ادبیات موجود محدودیت های رویکردهای تک بعدی و تکنوکراتیک به تاب آوری را تبیین کرده و بر ضرورت گذار به رویکردی یکپارچه و زمینه محور تاکید می کند. نتایج این بازاندیشی نشان می دهد که تحقق تاب آوری پایدار شهری مستلزم پیوند میان سیاست گذاری، طراحی شهری، برنامه ریزی مشارکتی و تقویت نهادهای محلی است. در نهایت پژوهش بر این نکته تاکید دارد که تاب آوری شهری نه یک وضعیت ایستا بلکه فرایندی مستمر و یادگیرنده است که باید در بستر ویژگی های اجتماعی و فرهنگی هر شهر بازتعریف شود.

کلیدواژه ها:

تاب آوری شهری ، رویکرد چند بعدی ، حکمرانی و برنامه ریزی شهری