نقش مدیریت هوشمند در کاهش انتشار آلاینده ها ناشی از حمل و نقل

رویکردهای نوین مدیریت شهری نشان داده اند که مدیریت هوشمند حمل و نقل، صرفا یک ابزار فناورانه نیست؛ بلکه سازوکاری کل نگر برای کاهش انتشار آلاینده ها، بهبود کارکرد شبکه های ترافیکی و ارتقای کیفیت زیست محیطی شهرها محسوب می شود. در دهه اخیر، مجموعه ای از فناوری ها از جمله سامانه های حمل و نقل هوشمند، تحلیل لحظه ای داده های ترافیک، الگوریتم های پیش بینی ازدحام و بهینه سازی الگوهای حرکتی توانسته اند پیوند میان رفتار، سفر، کارایی زیرساخت و میزان انتشار گازهای آلاینده را دوباره تعریف کنند. مطالعات متعددی نشان داده اند که به کارگیری نظام های هوشمند مدیریت جریان ترافیک می تواند بین ۱۰ تا ۳۰ درصد از انتشار دی اکسید کربن و ذرات معلق ناشی از خودروها را در بافت های پرتردد شهری کاهش دهد (Li et al., ۲۰۲۱؛ Zheng et al., ۲۰۲۲). با وجود این، وضعیت کلان شهرهای ایران نشان می دهد که فاصله ای معنادار میان ظرفیت تکنولوژیک موجود و بهره گیری کارآمد از آن وجود دارد. تحلیل ارزیابی های انجام شده در شهرهای مشهد، تهران و اصفهان حاکی از آن است که سامانه های پایش و مدیریت هوشمند در صورت برخورداری از داده های یکپارچه، چارچوب حکمرانی داده و پیوند نهادی میان بخش حمل و نقل و محیط زیست می توانند به کاهش چشمگیر آلاینده هایی همچون NOx و PM۲.۵ منجر شوند (کریم پور، ۱۴۰۰). این مقاله با رویکردی تحلیلی و مبتنی بر منابع تجربی، به تبیین نقش مدیریت هوشمند حمل و نقل در کاهش انتشار آلاینده ها پرداخته و نشان می دهد که توسعه الگوهای داده محور، ارتقای سامانه های پیش بینی و پشتیبانی تصمیم و بازمهندسی فرآیندهای مدیریتی، می تواند گذار شهرهای ایران به حمل و نقل کم کربن را تسریع کند. نتیجه اصلی مقاله آن است که مدیریت هوشمند نه تنها بر توزیع جریان سفر اثر می گذارد، بلکه «ساختار تصمیم» مدیران شهری را نیز به گونه ای بازتنظیم می کند که کنترل آلاینده های ناشی از حمل و نقل به بخشی دائمی از چرخه سیاست گذاری تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت هوشمند حمل و نقل شهری ، آلودگی هوا ، کاهش انتشار ، داده های ترافیکی ، حکمرانی ، محیط زیست