معنای زندگی یا معنا در زندگی نقش بازخوردی آن در پایش خانواده

توجه به معنا و سلامت معنوی در خانواده به معنای برخورداری خانواده از بینش و عملکرد رفتاری هدفمند و هماهنگ با نظام خلقت در راستای عبودیت پروردگار هستی است و بی تردید این فرآیند در جهت دهی عواطف و اثرگذاری بر عملکرد اعضای خود نقش اساسی و برجسته ای به دنبال دارد. در این راستا والدین نقش کلیدی در شکل دهی به احساسات و ارزش های نوجوانان و جوانان دارند. این تاثیر به ویژه زمانی مشهودتر است که والدین با برخورداری از بلوغ معنوی و سلامت معنوی و اهمیت دادن به معنا و هدف زندگی؛ بتوانند یک محیط خانوادگی سالم و حمایت کننده ایجاد کنند که در آن فرزندان احساس پذیرش، احترام و همدلی را تجربه کنند چرا که روابط مثبت و سالم و هدفمند و معنادار و بالتبع حمایت کننده والدین با فرزندان به آنها کمک می کند تا احساس معنا و هدفمندی را در زندگی خود پیدا کنند و در مقابل بحران های روانی مقاوم تر باشند و با معنا دادن به رنج های زندگی و تسهیل و تحمل رنج ها یک زندگی معنادار و هدفمند را برای خود رقم بزنند. همچنین از آثار سلامت معنوی در خانواده می توان به بازخوردهای مثبتی چون افزایش سلامت روان و سلامت جسم، ارتقای سازگاری زناشویی، پیش بینی انسجام خانوادگی، رضایت زناشویی، بهبود کیفیت زندگی مشترک، تعهد زناشویی، ارتقای سطح کارایی خانواده و وفاق داشتن در بایسته های زندگی به عنوان فرد باورمند اشاره کرد. در این راستا توجه به معنا در ابعاد زندگی به عنوان یک امر ابداعی یا کشفی می تواند بازخوردهای گسترده ای در عرصه زندگی، جهت دهی و آینده نگری و نقش معنادار تربیتی و اخلاقی و سلامت روانی خانواده به دنبال داشته باشد. چنان که در رویکرد دینی که معنا را امری کشفی می داند اعتقاد به خدا و باور توحیدی به عنوان اصلی ترین مولفه شناختی سلامت معنوی در خانواده شمرده می شود که به عنوان یک باور کلان در همه ابعاد زندگی اثر گذاشته و به سایر اهداف خرد و ریز در زندگی نیز جهت داده و زمینه تعارض های خانوادگی را از بین می برد. چنان که برخی شاخص های آن از دیدگاه قرآن شامل انسجام درونی خانواده، امید و خوش گمانی به خدای هستی، نیایش و آخرت گرایی است چنان که برای این شاخص ها، هم نشانگرهایی همچون سرعت عمل در خوبی ها، دعوت خانواده به امر ولایت، یادآوری مساله مرگ آگاهی و مرگ اندیشی به اعضای خانواده، اقامه نماز در خانه، تلاوت قرآن در خانه، هنجارسازی آخرت گرایی در خانواده، افزایش آستانه تحمل و صبر در برابر رفتارهای اعضای خانواده، رعایت اعتدال در مصرف و تقویت روحیه قناعت در زندگی و جهت دهی به تعالی فرد و خانواده مورد تاکید است. در این مقاله سعی کرده ایم ضمن تبیین رویکردهای معنا و بازخوردهای آن در زندگی با رویکردهای روان شناختی و دینی اهمیت معنا در هدفمندی و جهت دهی زندگی معنادار که در سلامت روانی و جسمی خانواده با بازخوردهای مثبتی همراه است را مورد تبیین و بررسی قرار دهیم.

کلیدواژه ها:

خانواده ، معنای زندگی ، کشفی یا ابداعی بودن معنا ، سلامت معنوی ، پایش خانواده