اقتصاد مقاومتی و تاب آوری شهری در برابر تغییرات اقلیمی: مطالعه موردی شهر قم

تغییرات اقلیمی به عنوان یکی از چالش های عمده جهانی، اثرات عمیقی بر ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی جوامع به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک مانند ایران داشته است. این پدیده موجب بروز بحران های متعدد از جمله کاهش منابع آب، افزایش دما، خشکسالی های مکرر و افزایش پدیده های گردوغبار شده است. در این میان، شهر قم با ویژگی های اقلیمی خاص خود، از جمله کاهش بارش ها و افزایش دما، به عنوان یکی از شهرهای آسیب پذیر در برابر تغییرات اقلیمی شناخته می شود. اقتصاد مقاومتی به عنوان الگویی برای مقابله با تهدیدات اقتصادی و طبیعی، بر استفاده بهینه از منابع داخلی، تقویت زیرساخت های بومی و کاهش وابستگی به منابع خارجی تاکید دارد. این رویکرد می تواند در افزایش تاب آوری شهری در برابر بحران های اقلیمی موثر واقع شود. تاب آوری شهری نیز به عنوان ظرفیت یک شهر برای مقابله با بحران ها، سازگاری با تغییرات و بازسازی سریع پس از بحران ها تعریف می شود. هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش مولفه های اقتصاد مقاومتی در افزایش تاب آوری شهری قم در برابر تغییرات اقلیمی است. برای این منظور، ابتدا مولفه های کلیدی اقتصاد مقاومتی شناسایی شده و سپس ارتباط آن ها با ابعاد مختلف تاب آوری شهری مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که تقویت زیرساخت های بومی، مدیریت منابع آب، توسعه فناوری های بومی و مشارکت مردمی از جمله مولفه های موثر در افزایش تاب آوری شهری قم هستند. این پژوهش با ارائه راهکارهایی برای بهبود تاب آوری شهری قم، می تواند مبنای سیاست گذاری های محلی و ملی در زمینه مدیریت بحران ها و توسعه پایدار شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اقتصاد مقاومتی ، تاب آوری شهری ، تغییرات اقلیمی ، شهرداری قم ، مدیریت شهری