ارزیابی اثربخشی پایگاه داده های مکانی (GIS) در بهبود مدیریت مناطق شهری قائم شهر

در عصر حاضر، مواجهه شهرها با فرایندهای پیچیده فضایی اجتماعی نظیر رشد نامتناسب جمعیت، گسترش بی رویه کالبدی، افزایش تقاضا در خدمات شهری و فشار بر زیرساخت های محیطی، لزوم بهره گیری از ابزارهای نوین برای ارتقای کارآیی مدیریت شهری را به صورت جدی مطرح کرده است. در این راستا، پایگاه داده های مکانی مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به عنوان بستری برای تحلیل، تصمیم سازی و پایش فرآیندهای شهری مورد توجه قرار گرفته اند. هدف این مقاله، تحلیل مفهومی و مرور ادبیات علمی در زمینه اثربخشی GIS در مدیریت مناطق شهری و ارزیابی میزان تحقق آن در شهر قائم شهر است. ابتدا مفاهیم اساسی، چارچوب نظری و ضرورت های داده های مکانی در مدیریت شهری تشریح شده، سپس از طریق مرور ادبیات فارسی و بین المللی، یافته ها و دستاوردهای پژوهش های مرتبط عرضه می گردد. در ادامه، چشم اندازی از وضعیت استان مازندران و شهر قائم شهر ارائه شده و چالش ها، فرصت ها و پیش نیازهای موفقیت به کارگیری GIS در مقیاس شهری مورد بحث قرار می گیرد. نتایج تحلیل مفهومی نشان می دهند که بهره گیری هوشمند از پایگاه داده های مکانی می تواند موجب تسریع تصمیم گیری، ارتقای خدمات شهری، افزایش مشارکت شهروندان و ارتقای شفافیت شود؛ اما بسترهای زیرساختی، نحوه سازماندهی داده، دانش انسانی و الزام های نهادی هنوز اغلب نامکفی است. پژوهش پیشنهاد می کند شهرداری ها و مدیریت شهری قائم شهر با تقویت چارچوب حقوقی نهادی، توسعه سرمایه انسانی، و ادغام داده های مکانی میان سازمان های شهری، امکان بهره برداری موثرتر از GIS را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

پایگاه داده های مکانی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، مدیریت شهری ، شهر قائم شهر ، اثربخشی