بازشناسی حس مکان در معماری معاصر و تاثیر آن بر هویت شهری و تجربه کاربران (مطالعه موردی: میدان آزادی و پل طبیعت در شهر تهران)

هویت و ایجاد هویت در شهرها از طریق نمادهای طبیعی و انسان ساخت، از مباحث مهمی است که در برنامه ریزی شهری و شهرسازی مطرح می گردد. هویت شهری وجه تمایز یک شهر از شهر دیگر بوده و موجب حس تعلق مکانی شهروندان و مشارکت آنها در توسعه شهر می شود. بررسی سیر تکاملی این مفهوم در معماری ایران، به عنوان یکی از کلیدهای اصلی راه گشای معماری امروز ما می باشد؛ چرا که هویت مکان مستلزم حس مکان است و حس مکان بدون در اختیار نهادن امکانات غنی در تعیین هویت، بوجود نمی آید. یکی از عناصر هویت ساز در شهرها «نشانه های شهری» هستند؛ می توان نمادها را به عنوان ویترین یک شهر تشبیه نمود، زیرا می توانند بیانگر تاریخ، آداب و سنن، شرایط فرهنگی و اجتماعی شهر باشند. میدان آزادی و پل طبیعت نمونه هایی از نشانه و نمادهای شهری هستند، که معماری شاخص و قرار گرفتن آنها در پایتخت، آنها را تبدیل به نمادی با اهمیت به لحاظ معماری نموده است. با توجه به نقش نمادهای شهری در شکل دهی به هویت شهر و ویژگی های خاص هویتی این دو فضای تفریحی و تعلق هر دو فضا به دوره معاصر شهر تهران، در این مقاله هویت مکان در این دو نماد شهری بر اساس سه مولفه ساختار فیزیکی، فعالیت ها و معنی مکان مورد ارزیابی قرار گرفته است. در بخش ساختار فیزیکی بر اساس مولفه های هویتی از معماری ایرانی و به کمک روش توصیفی، تطبیقی به بررسی هویت کالبدی دو فضا پرداخته شده است و در بررسی دو مولفه فعالیت و معنی مکان از روش مشاهده و همچنین روش میدانی استفاده شده است.

کلیدواژه ها:

حس مکان ، معماری معاصر ، هویت شهری ، تجربه کاربران