نقش رهبری تحول آفرین در ارتقای فرهنگ ایمنی بیمار و کیفیت خدمات درمانی

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش رهبری تحول آفرین در ارتقای فرهنگ ایمنی بیمار و بهبود کیفیت خدمات درمانی در بیمارستان ها انجام شده است. در دهه های اخیر، مطالعات مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی نشان داده اند که ایمنی بیمار به عنوان شرط مقدم کیفیت مراقبت، بیش از هر عامل دیگر به رویکرد رهبری و فرهنگ سازمانی وابسته است. در بسیاری از مراکز درمانی، ریشه ی حوادث ناخواسته نه در کمبود منابع فنی، بلکه در ضعف ارتباط، نبود اعتماد و غیاب رفتارهای تحول آفرین مدیران دیده می شود. بر این اساس، پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی مفهومی و مرور انتقادی ادبیات علمی داخلی و بین المللی انجام شد تا مدلی تبیینی از سازوکار اثرگذاری رهبری تحول آفرین بر فرهنگ ایمنی و شاخص های کیفی ارائه دهد. تحلیل محتوای منابع نظری و تجربی در حوزه مدیریت بیمارستانی و رهبری تحول آفرین نشان داد که مولفه های پنج گانه ی این سبک رهبری – شامل نفوذ آرمانی، انگیزش الهام بخش، تحریک ذهنی، ملاحظه فردی و آینده نگری – از طریق پنج سازوکار اصلی اعتمادسازی، معنا بخشی به کار، توانمندسازی، یادگیری سازمانی و حمایت روانی، محیطی ایمن و یادگیرنده ایجاد می کنند که در آن خطا، تهدید محسوب نمی شود بلکه فرصت اصلاح تلقی می گردد. یافته ها نشان داد که حضور رهبران تحول آفرین در سطوح مدیریتی بیمارستان، موجب ارتقای شاخص هایی چون گزارش گری داوطلبانه، رضایت شغلی، پاسخ گویی حرفه ای و کاهش خطاهای بالینی می شود. بر این مبنا، مدل مفهومی سه سطحی ارائه شده در پژوهش – شامل سطح رهبری، سطح فرهنگی و سطح عملکرد سازمانی – نشان می دهد که رهبری تحول آفرین با میانجی گری فرهنگ ایمنی بیمار، کیفیت خدمات درمانی را به صورت پایدار افزایش می دهد. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت بازتعریف نقش مدیران بیمارستانی تاکید دارد؛ به گونه ای که از نقش نظارتی به نقش توانمندساز، الهام بخش و یادگیرنده تغییر یابد. بر اساس یافته ها، توصیه می شود نظام سلامت کشور، رهبری تحول آفرین را به عنوان راهبردی کلیدی در سیاست های ایمنی بیمار و ارزیابی عملکرد بیمارستان ها بگنجاند تا فرهنگ ایمنی به باور جمعی و پایدار در سازمان های درمانی تبدیل گردد.

کلیدواژه ها:

رهبری تحول آفرین ، فرهنگ ایمنی بیمار ، کیفیت خدمات درمانی ، یادگیری سازمانی ، مدیریت بیمارستان