مقایسه تطبیقی مبانی انسان شناسی در فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی (با تاکید بر آرا علامه طباطبایی) و مکتب ایدئالیسم (بر اساس اندیشه های افلاطون)

این پژوهش با هدف تبیین و مقایسه مبانی انسان شناختی دو نظام فلسفی تاثیرگذار در عرصه تعلیم و تربیت، یعنی فلسفه اسلامی (با تاکید بر آرای علامه سیدمحمدحسین طباطبایی) و مکتب ایدئالیسم (با محوریت اندیشه های افلاطون) انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است و داده ها با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و تحلیل محتوای آثار اصلی این دو متفکر گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه هر دو دیدگاه بر متعالی بودن حقیقت انسان و نقش محوری تربیت در رسیدن به کمال تاکید دارند، اما در مبانی کلیدی مانند منشا و ماهیت نفس (روح)، ارتباط جسم و روح، سرشت و فطرت انسانی، جایگاه معرفت و ابعاد اجتماعی فرد اختلافات بنیادینی وجود دارد. از نگاه علامه طباطبایی، انسان موجودی است دارای فطرتی توحیدی، مرکب از روح مجرد و جسم، که با حرکت جوهری به سوی کمال حقیقی (قرب به خدا) در حرکت است. در مقابل، افلاطون نفس (روح) را جوهر ازلی و مجردی می داند که در بدنی زندانی شده و معرفت را فرایند یادآوری معارف قبلی از عالم مثل می پندارد. این تفاوت های انسان شناختی، پیامدهای متفاوتی در اهداف، اصول و روش های تربیتی در هر دو نظام به دنبال دارد. تطبیق این دو دیدگاه می تواند افق های جدیدی برای مباحث نظری در فلسفه تعلیم و تربیت بگشاید.

کلیدواژه ها:

انسان شناسی فلسفی ، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی ، علامه طباطبایی ، ایدئالیسم ، افلاطون ، مقایسه تطبیقی