تحلیل تطبیقی فرآیند تصویب معاهدات در ایران، ایالات متحده و فرانسه: فرآیند قانونی، ساختار نهادی، مبانی مشروعیت و پیامدهای حقوقی-سیاستی

معاهدات بین المللی از مهم ترین ابزارهای تنظیم روابط خارجی دولت ها محسوب می شوند و نحوه تصویب و اجرای آن ها در حقوق داخلی، نقشی تعیین کننده در ثبات تعهدات بین المللی و کارآمدی سیاست خارجی ایفا می کند. با وجود این، فرآیند تصویب معاهدات در نظام های حقوق اساسی مختلف، از حیث ساختار نهادی، توزیع صلاحیت ها و مبانی مشروعیت، تفاوت های اساسی دارد. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی–توصیفی–تطبیقی، به بررسی فرآیند تصویب معاهدات بین المللی در سه نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحده آمریکا و جمهوری فرانسه می پردازد. در این راستا، مسیر قانونی تصویب معاهدات، نقش نهادهای حاکمیتی، شیوه های نظارت حقوق اساسی و آثار حقوقی و سیاستی هر یک از این نظام ها تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تفاوت در مبانی مشروعیت—اعم از مشروعیت دینی در ایران و مشروعیت سکولار و حقوق محور در آمریکا و فرانسه—به طراحی های نهادی متفاوتی در فرآیند تصویب معاهدات منجر شده و این تفاوت ها آثار مستقیمی بر سرعت، شفافیت، پیش بینی پذیری و ثبات تعهدات بین المللی برجای می گذارد. در نهایت، مطالعه تطبیقی سه نظام نشان می دهد که تعادل میان کارآمدی اجرایی و نظارت حقوق اساسی، نقش تعیین کننده ای در موفقیت فرآیند پذیرش و اجرای تعهدات بین المللی دارد.

کلیدواژه ها:

معاهدات بین المللی ، حقوق بین الملل ، حقوق اساسی تطبیقی ، تصویب معاهدات ، مشروعیت حقوقی