ایران و کریدورهای ترانزیتی اوراسیا؛ رویای موقعیت یا واقعیت های ژئوپلتیکی

رقابت کشورهای جهان در قرارگیری در مسیرها و کریدورهای مبادلات تجاری و انرژی از اهمیت روزافزونی در مناسبات ژئوپلیتیکی بازیگران بین­المللی در سطوح جهانی و منطقه­ای برخوردار می­باشد. نقش کانونی و محوری ایران در اتصال و پیوند بین کشورهای واقع در دو قاره مهم آسیا و اروپا و اطلاق هارتلند کریدوری جهان به آن، با چالش­ها و موانع متعددی در بعد ملی، منطقه­ای و جهانی مواجه می­باشد. براین اساس، هدف این مطالعه، بررسی چالش­ها و مسائل داخلی ایران برای قرارگیری در مسیر کریدورهای بین­المللی از یک سو و موانع ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی منطقه­ای و بین­المللی فراروی ایران دراین ارتباط می­باشد. روش مطالعه مبتنی بر توصیف و تحلیل می­باشد. یافته­های پژوهش در سه بخش وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه­های کریدوری داخل کشور، کریدورهای بین­المللی و منطقه­ای گذری از مسیر ایران و درنهایت، کریدورهای بین­المللی و منطقه­ای خارج ازمسیر ایران متمرکز می­باشد. نتایج یافته­ها نشان می­دهد که وضعیت و عملکرد نقاط و شبکه­های کریدوری داخل کشور، به واسطه مسائل زیرساختی، مقررات، امنیتی و لجستیک از شرایط مناسبی برخوردار نیست و با چشم­انداز پیش بینی شده، فاصله زیادی دارد. عملکرد کریدورهای بین­المللی و منطقه­ای گذری از مسیر ایران نیز به واسطه ارتباط نزدیک با شرایط زیرساختی، مقررات، امنیت و لجستیک شبکه­های ترانزیتی داخل کشور، از عملکرد قابل قبولی برخوردار نبوده است. رقابت قدرت های جهانی با همدیگر (اروپا، چین، روسیه، آمریکا و هند) و قدرت های منطقه­ای (ایران، پاکستان، کشورهای حاشیه جنوب خلیج­فارس، اسرائیل، ترکیه) جهت تصاحب فرصت های ژئواکونومیکی، ژئوپلیتیکی و ژئواستراتژیکی، باعث ازدست رفتن فرصت ها و کم رنگ شدن ظرفیت های کریدوری ایران در این بخش شده است.

کلیدواژه ها:

ژئوپلیتیک کریدورها ، اوراسیا ، ایران