تبیین عملکردی مصوبات کمیسیون ماده ۵ بر توسعه متوازن شهر زنجان

گسترش سریع شهرنشینی و تغییرات شتابان در ساختارهای شهری، لزوم اصلاح سیاست های مدیریت و برنامه ریزی شهری را آشکار ساخته است. در این راستا، عملکرد کمیسیون ماده ۵، به عنوان یکی از نهادهای کلیدی در تصویب تغییرات کاربری اراضی و تراکم ساختمانی، تاثیرات چشمگیری بر توسعه پایدار شهری دارد. بنابراین کمیسیون ماده ۵ ازجمله کمیسیون های تصمیم گیرنده و مهم در نظام شهرسازی می باشد که هدف اصلی آن نظم عمرانی و زیست محیط شهری است این پژوهش با هدف بررسی عملکرد مصوبات کمیسیون ماده ۵ در شهر زنجان طی یک دوره ۹ ساله (۱۳۹۰-۱۳۹۹) انجام شده است. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوا است و جامعه آماری شامل ۳۰۰۰ مصوبه این کمیسیون در شهر زنجان است. یافته ها نشان می دهند که بیش از ۶۲ درصد مصوبات به افزایش سطح اشغال، ۲۳ درصد به تغییر کاربری زمین، و ۷ درصد به افزایش تراکم ساختمانی مربوط است. بیش از ۱۶ درصد مصوبات موافقت شده فاقد دلایل روشن و کارشناسی است و بسیاری از تغییرات اعمال شده، موجب کاهش سرانه های خدماتی، تخریب ساختار فضایی، و توسعه نامتوازن شده اند. همچنین، بیشترین درخواست ها از سوی متقاضیان شخصی و با مالکیت خصوصی ارائه شده و سهم شهرداری و سازمان های حقوقی در مقایسه بسیار محدودتر است. نتایج نشان می دهد که عملکرد کمیسیون ماده ۵، به ویژه در عدم شفافیت و در نظر نگرفتن پیامدهای بلندمدت تغییرات، نقش موثری در توسعه ناپایدار و عدم تحقق طرح های تفصیلی داشته است. پیشنهاد می شود با بازنگری در سیاست ها و فرآیندهای کمیسیون، به ویژه ارزیابی ضرورت تغییرات، توجه بیشتری به سرانه های خدماتی و عدالت فضایی معطوف شود.

کلیدواژه ها:

تراکم ساختمانی ، توسعه متوازن ، شهر زنجان ، کاربری اراضی ، کمیسیون ماده ۵