بهبود دقت معادله تریمر برای برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی سامانه های آبیاری بارانی بر پایه نمودار فراست و شوالن

هدف: استفاده از نمودار فراست و شوالن یکی از جامع ترین روش ها برای تلفات تبخیر و بادبردگی سامانه های آبیاری بارانی است. اما استفاده از نمودار مذکور، اندکی پیچیده و زمان بر است. تریمر روی نمودار مذکور، تحلیل های زیادی انجام داد که منجر به استخراج رابطه ای جهت برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی شد. مزیت رابطه تریمر، سهولت استفاده و امکان کاربرد آن در برنامه های کامپیوتری بود اما به دلیل افزایش خطا، استفاده از آن توصیه نشده است و یا در برخی شرایط، ضرایب ثابت معادله متفاوت است. هدف از این پژوهش، افزایش دقت معادله مذور است. روش پژوهش: به منظور افزایش دقت معادله مذکور، نمودار فراست و شوالن، رقومی سازی شد و تعداد ۶۵۰۱ سری داده، شامل رطوبت نسبی، درجه حرارت محیط، کمبود فشار بخار اشباع، قطر نازل، فشار کارکرد آبپاش، سرعت باد و تلفات تبخیر و بادبردگی، از نمودار مذکور استخراج گردید. از مجموع کل داده ها، ۷۰ درصد به طور تصادفی، برای آموزش و ۳۰ درصد باقی مانده، جهت صحت سنجی معادله اصلاح شده، در نظر گرفته شد. از شاخص های آماری خطای نسبی، میانگین قدرمطلق خطای نسبی و سطح پیش بینی ۲۵ درصد (P۰.۲۵، درصد مقادیر تخمینی پارامتر وابسته که کمتر از ۲۵ درصد با مقدار اندازه گیری شده تفاوت دارند) جهت ارزیابی دقت و صحت معادلات استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که دقت معادله تریمر، مبتنی بر مجموعه داده های مورداستفاده، مطلوب نیست؛ به گونه ای که میانگین قدرمطلق خطای نسبی نتایج در حدود ۲۵ درصد است که نشان دهنده عملکرد ضعیف معادله تریمر در تخمین تلفات تبخیر و بادبردگی است. همچنین بر اساس شاخص P۰.۲۵، در حدود ۴۰ درصد تخمین های معادله تریمر، خطایی بیش از ۲۵ درصد دارند. اما دقت و صحت معادله اصلاح شده، مبتنی بر ۳۰ درصد داده های واسنجی به طور قابل توجهی بهبود پیدا کرد، به گونه ای که میانگین قدرمطلق خطای نسبی، به ۹۶/۴ درصد کاهش یافت و همچنین تقریبا ۱۰۰ درصد نتایج، خطایی کمتر از ۲۵ درصد دارند. همچنین برخلاف روند تغییرات زیاد خطای معادله تریمر در بازه های خاصی از قطر نازل و یا فشار کارکرد آبپاش، تغییرات خطا در معادله اصلاح شده، روندی یکنواخت داشت. نتیجه گیری: درصورتی که برای برآورد تلفات تبخیر و بادبردگی در سامانه های آبیاری بارانی از نمودار فراست و شوالن استفاده می شود، پیشنهاد می گردد، به صورت مستقیم از نمودار مذکور استفاده شده و یا اینکه از معادله اصلاح شده پیشنهادی استفاده گردد

کلیدواژه ها:

آبیاری بارانی ، تلفات تبخیر و بادبردگی ، راندمان کاربرد ، فراست و شوالن