مقایسه تطبیقی استانداردهای طراحی مخازن آب شرب زمینی: شناسایی کاستی های نشریه ۱۲۳ ایران در مقایسه با استانداردهای بین المللی

مخازن ذخیره آب شرب به عنوان یکی از اجزای حیاتی سیستم های آبرسانی شهری و روستایی، نقش تعیین کننده ای در تامین پایدار و ایمن آب شرب دارند. طراحی صحیح این سازه ها نیازمند رعایت استانداردهای فنی دقیق، به روز و هماهنگ با فناوری های نوین است. در ایران، نشریه شماره ۱۲۳ معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور با عنوان «ضوابط و معیارهای طرح و محاسبه مخازن آب زمینی» از جمله مهم ترین اسناد مرجع در حوزه طراحی و اجرای این سازه ها به شمار می رود. این پژوهش با هدف شناسایی شکاف های موجود در نشریه مذکور و مقایسه آن با استانداردهای معتبر بین المللی نظیر AWWA، ACI و NSF انجام شده است. روش تحقیق مبتنی بر مطالعه تطبیقی، تحلیل محتوا و بررسی مقایسه ای بین متون فنی و استانداردهای جهانی بوده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که نشریه ۱۲۳ در پنج حوزه اساسی دچار کمبود و کاستی است: نخست، نبود چرخه به روزرسانی منظم و فاصله طولانی بین ویرایش ها؛ دوم، تمرکز محدود بر مخازن بتنی مستطیلی و عدم پوشش انواع مختلف؛ سوم، استفاده از ضوابط لرزه ای قدیمی و بی توجهی به روش های تحلیل دینامیکی؛ چهارم، فقدان ضوابط بهداشتی دقیق و جامع مطابق استاندارد NSF ۶۱؛ و پنجم، نبود دستورالعمل جامع نگهداری و بهره برداری مشابه استاندارد AWWA M۴۲. در نتیجه، پیشنهاد می شود که نشریه ۱۲۳ با الگوگیری از استانداردهای بین المللی، بازنگری جامع و ساختاریافته ای را تجربه کند تا هم راستا با پیشرفت های علمی و نیازهای بومی ایران بهبود یابد.

کلیدواژه ها:

مخازن آب زمینی ، نشریه ۱۲۳ ، استانداردهای بین المللی ، طراحی لرزه ای ، کیفیت آب شرب ، نگهداری و بهره برداری مخازن