از نوآوری فناورانه تا نوآوری اجتماعی؛ تحلیل گذارهای رفتاری شهر حساس به آب (مطالعه موردی: مشهد)

در این پژوهش به بررسی گذارهای رفتاری از نوآوری فناورانه به نوآوری اجتماعی در مدیریت مصرف آب شهری با تمرکز بر شهر مشهد می پردازد. مشهد به دلیل موقعیت خاص اقلیمی و نیز جمعیت فزاینده مهاجرین و ساکنین و فشار بالای تقاضای آب خانگی، نمونه‎ای مناسب برای بررسی و تحلیل سیاست‎های مدیریت مصرف به شمار می‎رود. داده‎های میدانی شامل سه هزار خانوار و ۹۰۰ نصب واقعی تجهیزات کاهنده مصرف آب در یک دوره سه ماهه گردآوری شده است. برای مدل سازی، از دو روش مکمل استفاده شده است؛ مدل انتشار Bass به عنوان ابزار کلان برای پیش بینی مسیر پذیرش و مدل عامل مبنا (ABM) برای نمایش ناهمگنی خانوارها و اثر شبکه های اجتماعی. چهار سناریو سیاستی شامل کنترل، هنجار اجتماعی، تعهد و تجربه عملی و هم آفرینی همراه با فروش اقساطی طراحی و شبیه سازی شد. نتایج نشان داد که سناریوی کنترل با داده واقعی تطابق دارد (%۳۰ پذیرش)، اما مداخلات اجتماعی-رفتاری می توانند نرخ پذیرش را به بیش از %۸۵ افزایش دهند. تحلیل حساسیت (DOE) نیز نشان داد که ترکیب تقویت هنجار اجتماعی، کاهش هزینه و ارتقای آگاهی بیشترین اثربخشی را دارد. به طور کلی، یافته ها بیانگر آن است که موفقیت سیاست های شهر حساس به آب مستلزم هم افزایی میان نوآوری فناورانه و نوآوری اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

نوآوری اجتماعی ، آب شهری ، نوآوری فناورانه ، مدیریت مصرف آب ، شهر حساس به آب