ارائه الگوی طراحی فرایندی در معماری

بر اساس نقش کارکردی معماری به عنوان بستری علمی وعملی ای که محل بروز و حضور فنون و هنرهای مرتبط با سکونت پایدار بشر است، به نظر میرسد، پیچیدگی های روز افزون ناشی از پیشرفت های علمی این حوزه ها وتنوع محصولات معماری، و نهایتا گرایشات سیال اجتماع در تعریف کیفیاتی همچون مفهوم زیبایی در ابنیه، باعث ایجاد نیاز به بستری نوین، منعطف و البته روشمند برای معماری شده است. زیرا این میزان از پیچیدگی و تنوع، نشان از بالندگی محیطی است که ماهیت محتوایی و روشی معماری را در بر گرفته است، ونشان دهنده آنست که پاسخ ماهیت معماری به این تغییرات محیطی، باید همگام و هم جنس آنها باشد، تا در بلند مدت ضمن حفظ بقاء روش و محتوی خود در چنین محیطی، نسبت به افزایش ظرفیت های کمتر پرداخته شده خود نیز اقدام کند. این نگاه به ماهیت معماری، خود نشان دهنده اهمیت دو مقوله ی ،یکپارچه و جامع بودن چارچوبی است که باید معماری را در بستری پاسخگو و توانمند، به کار گرفت. نبود چنین بستری در عمل، خود را در بسیاری از جنبه های کاربرد معماری نیز نمایان کرده است. مثلا در زمینه طراحی، که بروز نتایج عملی را ممکن میکند، باعث شده است که بسیاری از پیشرفت های فناوری ، از نقش ابزاری خود فراتر رفته، و تعاریف و محتوی نظری معماری را، متناسب با میزان کارایی و بزرگی نقشی که در طراحی بر عهده میگیرند، تعریف کنند. یا در زمینه تنوع نیاز و زیبایی شناسی مخاطب معماری، باعث شده است که حتی ارزشیابی و دسته بندی آثار طراحی معماری، امری دشوار باشد. چنین کمبود هایی در گفتمان و نظام مندی معماری، باعث افتراق بیش ازپیش مبانی نظری و روش های مرسوم آن، با تحولات پیرامونی و غیر رسمی در تمامی زمینه ها از جمله طراحی معماری، گشته است. پژوهش حاضر، برگرفته از پاسخی پیشنهادی برای چارچوب کلی، تحت عنوان سامانه معماری فرایندی، است که متناسب با بضاعت محتوایی خود، نسبت به معرفی چنین بستری اقدام میکند. و با در نظر گرفتن هدف محدودتری به عنوان ارائه الگوی طراحی، مسیری را برای معرفی برخی از ابعاد لازم ، طی میکند که بدیهی است مسیر فوق، حجم زیادی از پژوهش را به خود اختصاص خواهد داد، زیرا برای رسیدن به هدف اصلی خود، راهی جز احاطه بر کلیت و دانستن روش های عملی برای پیاده سازی جزئیات کاربردی آنها، بعید به نظر میرسد. بدین منظور، پژوهش حاضر، ضمن معرفی کلی بستر فوق، و در راستای دستیابی به اهداف تعریف شده این پژوهش، بخش هایی از آن را در قالب شیوه های شناخت پدیده های ماثر بر طراحی، ابزارهای دسته بندی و ارتباط یابی بین عوامل آنها، و در نهایت چارچوب کلی تفکر حل مساله طراحی، معرفی میکند.و با این روش،سعی دارد به روشی برای ارائه الگوهای فرایندی دست یابد که مخاطب را بی نیاز از رجوع و تمکین همیشگی به نتایج نهایی خود کند، و به نوعی الگوی پیشنهادی خود را، تنها نتیجه، یا مناسب ترین پاسخ به اهداف مطرح شده، معرفی نمی کند. ولی به منظور نمایش توانایی این بستر در الگو سازی، در فصل انتهایی چند الگوی طراحی ، و یک الگوی مدیریت پروژه هم جنس با خود نیز معرفی کرده است. از لحاظ روش تحقیق، به واسطه بدیل بودن روش ومحتوی، و نبود مبانی نظری درون رشته ای، اطلاعات کتابخانه ای از میان علوم مختلفی، به شیوه روش تحقیق اکتشافی و مدل گروندد تئوری(تئوری زمینه ای)، در قالب ارائه سامانه معماری فرایندی ارائه شده است. در ادامه فصل دوم، این مبانی نظری به صورت اثبات علمی، توصیف شده و در فصل سوم، سعی بر انطباق با معماری شده است. به دیگر کلام،در فصول دوم و سوم، به منظور دستیابی به چارچوب و روش هایی، برای تعریف و حل مساله، در راستای اهداف مساله این پژوهش (و البته موارد مشابه به اهداف این پژوهش) پرداخته است. و بدیهی است، که روش های دیگری میتواند برای اهداف پژوهشی آتی، در بستر فوق تعریف گردد که نشان دهنده انعطاف این بستر، در بهره گیری از محتوی و روش بهینه حل مساله، صرف نظر از رشته علمی مبدا آن است .در دو فصل آخر، مسیر منتخب شده از سامانه معماری فرایندی، برای حل مساله این پژوهش، به صورت حل نمونه موردی، اقدام به تعریف و حل مساله این پژوهش با استناد به فصول گذشته کرده است. بستر روش گرای فوق، باعث گسترش گفتمان ارزشیابی، از محتوی و محصول طراحی، به فرایند و روش حل مساله آن خواهد شد، که خود این امر، باعث انعطاف روش، شناخت نقاط قوت و ضعف های آن، کاهش زمان،حجم و هزینه تغییرات درروند طراحی خواهد شد.

کلیدواژه ها:

معماری ، حل مساله ، طراحی ، روند ، الگو