عوامل موثر بر پذیرش و استفاده از خدمات مشاوره آنلاین در میان روانشناسان: یک مطالعه مبتنی بر مدل پذیرش فناوری

با گسترش خدمات مشاوره آنلاین در دوران همه گیری ویروس کرونا، نگرانی هایی درباره کارایی این روش نسبت به مشاوره حضوری به وجود آمده است. بسیاری از روانشناسان نسبت به اثربخشی مشاوره آنلاین تردید دارند و در توانایی خود برای استفاده از این فناوری شک و شبهه دارند. این تردیدها منجر به عدم پذیرش روش های مشاوره آنلاین و فناوری های مرتبط شده است. بنابراین، بررسی عوامل موثر بر پذیرش و استفاده از این فناوری اهمیت ویژه ای دارد تا روانشناسان بتوانند مهارت ها و اعتماد به نفس لازم برای بهره برداری موثر از درمان های آنلاین را توسعه دهند. هدف این مطالعه بررسی عوامل موثر بر پذیرش و استفاده از خدمات مشاوره آنلاین در میان روانشناسان ایرانی است. پژوهش حاضر از نوع کمی و به صورت پیمایشی طراحی شده است. جامعه آماری شامل کلیه مشاوران و روانشناسان ایرانی فعال در زمینه مشاوره آنلاین است. با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای ۴۰۶ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه خودساخته و برای تحلیل داده ها از مدل سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. یافته ها نشان داد که تمایل به استفاده از خدمات مشاوره آنلاین با تاثیرات جامعه (۹۵/۹ t=،۰۰۱/۰ p<،۴۱۳/۰β=)، نگرش نسبت به مشاوره آنلاین (۰۹/۷ t=،۰۰۱/۰p<،۳۹۸/۰β=) و انتظارات عملکردی (۰۱/۲ t=،۰۵/۰ p<،۱۱۴/۰β=) رابطه مثبت دارد، درحالی که با شرایط تسهیل کننده (۰۸/۲- t=،۰۵/۰ p<،۱۱۷/۰- β=)، رابطه منفی دارد. همچنین، تمایل به استفاده از خدمات مشاوره آنلاین، تاثیر مثبتی بر استفاده از آن خدمات دارد (۶۴/۹ t=،۰۰۱/۰ p<،۵۱۱/۰β=) در حالی که نگرش نسبت به مشاوره آنلاین تاثیر منفی بر استفاده از آن دارد (۷۷/۳- t=،۰۰۱/۰ p<،۲۱۵/۰-β=). این نتایج نشان دهنده نقش میانجی نگرش در رابطه بین انتظارات عملکردی، تاثیرات جامعه، شرایط تسهیل کننده و استفاده از مشاوره آنلاین است. این مطالعه به عنوان یک تحقیق پیشگام در زمینه کاربرد «مدل پذیرش فناوری» برای بررسی تاثیر فناوری ها بر مشاوره سلامت روان آنلاین در ایران شناخته می شود. یافته های این تحقیق می توانند دیدگاه های ارزشمندی درباره افزایش پذیرش مشاوره آنلاین در میان روانشناسان ارائه دهد و به ارتقاء مزایای ادراک شده از این خدمات و افزایش پذیرش و استفاده از آن ها در آینده منجر شود.

کلیدواژه ها:

مدل پذیرش فناوری ، مشاوره آنلاین ، روان شناسی ، مدل سازی معادلات ساختاری