بازآفرینی مدل نوآوری مالی بانک ها: یک مطالعه مرور نظام مند با رویکرد فراترکیب

با گسترش تحول دیجیتال در صنعت بانکداری و ضرورت پاسخگویی به نیازهای متغیر مشتریان و بازارهای مالی، نوآوری مالی به یکی از محورهای اساسی بقا و رقابت پذیری بانک ها تبدیل شده است. پژوهش حاضر با رویکردی کاربردی و با بهره گیری از روش کیفی، به مدل سازی عوامل موثر بر نوآوری مالی در بانک ها می پردازد. این مطالعه با استفاده از مرور نظام مند و رویکرد فراترکیب، جامعه آماری شامل تمامی مقالات علمی منتشر شده در حوزه نوآوری مالی بانک ها در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ میلادی (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳ شمسی) را دربر گرفته است. در فرآیند جستجو و غربالگری هدفمند منابع، ابتدا ۲۰۵ مقاله شناسایی شد و پس از بررسی کیفیت و ارتباط موضوعی، ۵۰ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب گردید. تحلیل داده ها با رویکرد تحلیل مضمون انجام شده است. یافته های پژوهش نمایانگر آن است که موفقیت نوآوری مالی در بانک ها متکی بر تعامل و اثرگذاری پنج بعد کلیدی است: (۱) عوامل رفتاری شامل انگیزه نوآوری، کار تیمی و ریسک پذیری مدیران؛ (۲) عوامل فناورانه مانند استفاده از فناوری های نوین، به کارگیری بلاک چین و ارتقای چابکی فناوری اطلاعات؛ (۳) بعد سیاستی و مقرراتی شامل به روزرسانی قوانین، خط مشی ها و حمایت های دولت؛ (۴) بعد سازمانی شامل فرهنگ سازمانی، حمایت از نوآوری و چابکی ساختاری؛ و (۵) بعد آموزش و توسعه که بر آموزش و توسعه کارکنان، شخصی سازی خدمات و ارتقای قابلیت های حل مسئله تاکید دارد. نتایج نشان می دهد توسعه متوازن و هماهنگ این پنج بعد، زمینه ساز ارتقای مزیت رقابتی و افزایش تاب آوری بانک ها در مقابل تحولات بانکداری دیجیتال و بازارهای مالی آینده خواهد بود. بر این اساس، پیشنهاد می شود بانک ها از رهگذر بازنگری مستمر ساختارها، تقویت فرهنگ سازمانی نوآور و پذیرش شکست، سرمایه گذاری هدفمند در توسعه منابع انسانی و بهره گیری اثربخش از فناوری های نوین، شرایط لازم برای تسهیل و شتاب بخشی به فرایند نوآوری مالی را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

نوآوری مالی ، بانک ها ، مرور نظام مند ، رویکرد فراترکیب