تقابل نظریه های تاب آوری سیستمی از منظر دانش

تاب آوری سیستمی طی سال های اخیر به جایگاهی محوری در تحلیل پایداری، انطباق پذیری و کارکرد سیستم های اجتماعی، سازمانی و بوم شناختی دست یافته است. با وجود توسعه قابل توجه ادبیات مربوط، تبیین های نظری متفاوت و بعضا متعارضی از سازوکارهای شکل گیری تاب آوری ارائه شده که هر یک بر نوع خاصی از دانش، الگوهای یادگیری و مکانیزم های پردازش اطلاعات استوار است. هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی این رویکردها با تمرکز بر بنیان های دانشی آن هاست. بدین منظور، نخست چارچوب های مفهومی تاب آوری در حوزه های سازمانی، اکولوژیکی، شبکه ای و سیستم های پیچیده مرور و مقایسه می شود. سپس سازوکارهای تولید، انتقال، پردازش و به کارگیری دانش در هر یک از این رویکردها تحلیل شده و تفاوت آن ها از منظر فرآیندهای یادگیری، ساختارهای اطلاعاتی، توانمندی های شناختی و الگوهای تصمیم گیری تشریح می گردد. یافته ها نشان می دهد که تمایز اصلی میان این رویکردها به نوع برداشت آن ها از «دانش» به عنوان محرک بنیادی تاب آوری بازمی گردد: برخی بر دانش تجربی و یادگیری تکاملی، برخی دیگر بر دانش ساختاریافته و قواعد سیستمی، و گروهی بر یادگیری توزیع شده و دانش شبکه ای تاکید دارند. در پایان، پژوهش با ارائه یک چارچوب تلفیقی مبتنی بر هم گرایی این منابع دانشی، برداشتی جامع تر از تاب آوری سیستمی عرضه می کند که می تواند مبنایی نظری برای تحلیل رفتار سیستم ها و طراحی راهبردهای تاب آورانه در سطوح مختلف فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری سیستمی ، نظریه های تاب آوری ، سیستم های پیچیده ، یادگیری سازمانی