تحلیل موانع و ارائه الگوی تغییر برای نظارت هوشمند بیمه

تحول دیجیتال در صنعت بیمه، به ویژه در حوزه نظارت، مستلزم عبور از موانع فرهنگی و مقاومت های نهادی عمیق است. نظارت هوشمند که متکی بر فناوری هایی چون هوش مصنوعی، تحلیل داده های بزرگ و سامانه های بلادرنگ است، تنها در صورت پذیرش ذهنی و نهادی امکان تحقق خواهد داشت. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل موانع فرهنگی و نهادی موجود در مسیر پیاده سازی نظارت هوشمند در صنعت بیمه ایران و ارائه الگویی برای مدیریت تغییر انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (کیفی–کمی) بوده که در بخش کیفی از تحلیل مضمون مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان نهاد ناظر و در بخش کمی از پرسشنامه بسته با مقیاس لیکرت بهره گیری شد. نتایج نشان داد که پنج مانع فرهنگی اصلی شامل ذهنیت منفی نسبت به فناوری، ترس از کاهش اقتدار، عدم درک مشترک از مفهوم نظارت هوشمند، مقاومت در برابر شفافیت، و نبود فرهنگ داده محور هستند. همچنین، موانع نهادی نظیر ساختار بوروکراتیک ناکارآمد، نبود دستورالعمل های روشن، ضعف در زیرساخت های فناورانه و مقاومت مدیران میانی شناسایی شد. تحلیل ها نشان داد که تعامل بین این موانع، اثرات تقویتی و تصاعدی در مقاومت نسبت به پیاده سازی فناوری ایجاد می کند. در پاسخ به این چالش ها، مدلی چهارمرحله ای برای مدیریت تغییر طراحی شد که شامل مراحل: آغاز تحول، ایجاد هم سویی، توانمندسازی و نهادینه سازی است. در این مدل، نقش کلیدی هر یک از ذی نفعان سازمانی به تفکیک در مراحل مدل مشخص شده و اقدامات مشخصی برای هر مرحله تدوین گردیده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که برای تحقق نظارت هوشمند، نیاز به مداخلات چندلایه، بازتعریف منطق های نهادی، و تحول در فرهنگ سازمانی وجود دارد. این مطالعه با تلفیق نظریه های تغییر نهادی، مدیریت تغییر و فرهنگ سازمانی، مدلی بومی و قابل پیاده سازی برای صنعت بیمه ایران ارائه داده است که می تواند به عنوان نقشه راه تحول دیجیتال نهاد ناظر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

نظارت هوشمند ، مقاومت نهادی ، موانع فرهنگی ، صنعت بیمه ، مدیریت تغییر