طراحی و اثربخشی بازی جدی (Serious Game) مبتنی بر تکنولوژی آموزشی برای آموزش مهارت های حل تعارض زناشویی به زوجین جوان

در این پژوهش، با هدف پر کردن شکاف روش شناختی و فرهنگی موجود در آموزش مهارت های زناشویی، بازی جدی «هم گام» به عنوان یک ابزار دیجیتال مبتنی بر تکنولوژی آموزشی طراحی و اثربخشی آن در کاهش تعارضات زناشویی و تقویت مهارت های حل تعارض و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در زوجین جوان بررسی شد. با رویکرد کمی و طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری یک ماهه، ۶۰ زوج جوان(۱۲۰ فرد؛ مدت ازدواج کمتر از ۵ سال) از شهر تهران به صورت خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش طی چهار هفته، هشت جلسه تعاملی(۲۵–۳۰ دقیقه) با اپلیکیشن «هم گام» طراحی شده بر اساس چارچوب CASEL، نظریه تنظیم شناختی هیجان (CERQ) و نسبت ۵:۱ گاتمنرا تجربه کردند، درحالی که گروه کنترل فقط چهار جلسه آگاهی بخشی غیرتعاملی را دریافت نمود. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه تعارضات زناشویی (ثنایی ذاکر و همکاران، ۱۳۸۷)، CERQ (نسخه فارسی میرزایی و همکاران، ۱۳۹۷) و مقیاس مهارت های حل تعارض (رضایی و کاظمی، ۱۴۰۰) بود. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد مداخله منجر به کاهش معنادار تعارضات زناشویی (F=۲۴.۳۶, η²=۰.۲۹, p<۰.۰۰۱) و افزایش راهبردهای سازگار تنظیم هیجان به ویژه بازسازی شناختی (F=۱۹.۸۴) و پذیرش (F=۱۷.۲۱) و مهارت های حل تعارضعمدتا گوش دادن فعال (افزایش ۳۸٪) و مذاکره سازنده (افزایش ۳۴٪) شد. این اثربخشی در پیگیری یک ماهه پایدار ماند. یافته ها گواهی بر این است که بازی های جدی، زمانی که بر اساس طراحی همکارانه زوجی (Co-op)، بومی سازی فرهنگی عمیق و گیمیفیکیشن معنادار ساخته شوند، می توانند ابزاری کارآمد، گسترش پذیر و فرهنگ پذیر برای تقویت خانواده در محیط دیجیتال باشند.

کلیدواژه ها:

بازی جدی ، تکنولوژی آموزشی ، حل تعارض زناشویی ، زوجین جوان ، گیمیفیکیشن