بازخوانی کرامت ذاتی انسان در حقوق کیفری معاصر: تحلیل تطبیقی در پرتو اسناد بین المللی حقوق بشر

کرامت ذاتی انسان به عنوان بنیادی ترین اصل حقوق بشر، محور مشروعیت بخشی به قواعد حقوق کیفری و تعیین حدود مداخله کیفری دولت ها محسوب می شود. اسناد بین المللی معاصر با تاکید بر حرمت ذاتی انسان، کلیه فرایندهای جرم انگاری، دادرسی و اجرای مجازات را ملزم به رعایت اصولی چون منع شکنجه، تناسب جرم و مجازات، منع رفتارهای غیرانسانی و تضمین دادرسی عادلانه نموده اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از داده های کتابخانه ای، جایگاه این اصل بنیادین را در نظام حقوق کیفری بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که کرامت انسانی در مرحله سیاست جنایی تقنینی، قضایی و اجرایی نقش تعیین کننده دارد و نه تنها محدوده مشروعیت مجازات ها را مشخص می سازد، بلکه مانع بهره گیری ابزاری از بزهکار و بزه دیده در فرآیند کیفری می شود. همچنین نشان داده می شود که با وجود پیشرفت های حقوق بشری، چالش هایی نظیر تفسیر موسع جرم انگاری، اجرای مجازات های شدید و رفتارهای تحقیرآمیز در برخی نظام های کیفری همچانان بقایای نگرش های سنتی را حفظ کرده است. نتیجه آنکه احترام به کرامت ذاتی انسان، شرط ضروری تحقق عدالت کیفری و پیش نیاز سازگاری حقوق کیفری با معیارهای بین المللی است.

کلیدواژه ها:

کرامت انسانی ، حقوق کیفری ، اسناد بین المللی ، حقوق بشر ، تناسب مجازات