مقایسه مدل های بارش-رواناب با نرم افزار HEC-HMS در حوضه آبریز سد کارده

مدل سازی رواناب از اهمیت بسزایی در مدیریت منابع آب و اتخاذ تدابیر مناسب برای مقابله با اثرات نامطلوب سیلاب برخوردار است. به دلیل وجود پیچیدگی های زیاد در شبیه سازی سیستم های هیدرولوژیکی، شناخت جامع از فرایندهای حاکم در شرایط حال و آتی تنها با مدل سازی امکان پذیر است. در این پژوهش، به منظور بررسی و شبیه سازی رواناب در حوضه آبریز سد کارده، از مدل HEC-HMS استفاده گردید. به منظور استخراج اطلاعات فیزیوگرافی حوضه، از نرم افزارهای WMS و ArcGIS استفاده و پارامترهای مورد نیاز برای مدل سازی بارش-رواناب تعیین شدند. برای بررسی دقت و عملکرد مدل در شبیه سازی رواناب از مدل (SCS + ماسکینگام) و (CLARK + موج سینماتیک) استفاده شد. نتایج حاصل از مدل سازی نشان داد که مقدار دبی پیک در خروجی حوضه سد کارده در روش SCS+ماسکینگام کمتر (۶/۸۱ مترمکعب برثانیه) از روش Clark+موج سینماتیک (۹۶مترمکعب بر ثانیه) می باشد. حجم رواناب محاسباتی در روش SCS+ماسکینگام، در خروجی حوضه سد کارده۹/۱۱۹۰ مترمکعب برآورد شد. در روش Clark+موج سینماتیک، این مقادیر تقریبا مشابه اما با اختلاف در دبی پیک (تقریبا ۱۴ مترمکعب بر ثانیه) بیشتر از روش SCS+ماسکینگام می باشد. مقدار پیک جریان ورودی به مخزن در روش SCS+ماسکینگام (۱۶۰ مترمکعب برثانیه) و در روش Clark+موج سینماتیک (۱۴۰ مترمکعب بر ثانیه) بود. در هر دو روش، مقایسه هیدروگراف مشاهده ای و شبیه سازی شده نشان داد که روش SCS+ماسکینگام دقت بیشتری در پیش بینی زمان وقوع پیک داشته است. مقدار تابع ناش- ساتکلیف (Nash-Sutcliffe) در روش SCS+ماسکینگام در زیرحوضه۳B (۹/۰)، در زیرحوضه ۴B (۴/۰) و زیر حوضه ۵B (۶/۰) محاسبه شد که نشان دهنده دقت مناسب این روش است. نتایج نشان داد که بین دبی اوج رواناب مشاهده ای و شبیه سازی شده، تطابق قابل قبولی وجود دارد، هرچند که تفاوت هایی در مقدار و زمان وقوع پیک جریان بین مدل ها دیده شد.

کلیدواژه ها:

مدل سازی ، نرم افزار HEC-HMS ، بارش رواناب ، حوضه آبریز ، سد کارده