معیارهای باززنده سازی حاشیه های رودخانه ها در راستای احیای گردشگری شهری

ساختارهای طبیعی به هرگونه ای که در شهر موجود باشند (انسان ساخت یا زیرساختی)، بخشی از شبکه حیاتی شهر محسوب می شوند و حفاظت از آنها ضمانتی برای تداوم حیات شهر است. در این میان مسیل ها و رودخانه های شهری، به عنوان فضاهای پنهان شهری، فرصت هایی هستند که بی توجه رها شده اند و با توجه به کمبود فضاهای سبز و باز در شهرها و به رغم پتانسیل های فراوانی که دارند استفاده کامل و درخوری از آنها نمی شود. متاسفانه در کشور ایران بی توجهی فراوانی نسبت به چنین فضاهایی شده است. به طوریکه در اکثر شهرها، آنها را تهدیدی برای شهر تلقی کرده و به همین دلیل به طرق مختلف سعی در مهار آنها می کنند. امروزه تفرج و گردشگری بر پایه ی طبیعت بخش وسیعی از فعالیت های اوقات فراغت افراد را تشکیل می دهد و برنامه ریزان و طراحان بر استفاده های چند منظوره ی تفرجی از تفرجگاه تاکید می کنند. فراتر رفتن تعداد گردشگران از ظرفیت برد و توان محیط طبیعی به دلیل نبودن برنامه ریزی تفرجی برای تفرجگاه ها، شدیدا به محیط طبیعی خسارت وارد می سازد. در چند سال اخیر به دلایل مختلف از جمله فشارهای محیط شهری و کشش فضاهای بکر و طبیعی، منجر به گسترش گردشگری به ویژه در مناطق داخلی شهرها شده است. نتیجه این شرایط منجر به هجوم مردم به مناطق تفرجی طبیعی به ویژه محدوده هایی با ویژگی های منحصربه فرد، شده است. چنانچه برای این گونه مناطق گردشگری، تجهیزات مناسب به گونه های صحیح برنامه ریزی و طراحی نشود، مناطق دچار مشکلات زیست محیطی می شود و به تدریج از منابع طبیعی موجود در آنها کاسته می شود. اگرچه رودخانه به عنوان یکی از بهترین اندام های طبیعی هر شهر، نقش مهمی در تعدیل شرایط محیطی و طبیعی دارد، اما کیفیت شرایط بوم شناختی دالان و منظر آن در کنار مسائل زیست محیطی و تهدید توسعه کمی محیط مصنوع موجود مانع از تجلی اثرات مطلوب رودخانه در منظر شهری است. لذا جستجوی راهکار مناسب باززنده سازی دالان، بهسازی منظر حاشیه و تقویت زمینه خدمات این اندام های مهم طبیعی، به ویژه با هدف تقویت نقش رودخانه در منظر شهری ضروری است. بازآفرینی شهری به عنوان اصلی ترین رویکرد مرمت شهری در دوران معاصر، به عنوان رویکردی مداخله گر با نگاه به گذشته و بدون پاکسازی هویت های تاریخی دوره های مختلف، به خلق هویتی جدید متناسب با شرایط زندگی مردمان حاضر می پردازد. یکی از بهترین راه های تبادل ادراک محیط، گردشگری است. همچنین حضور گردشگران تا حد زیادی موجب رونق اقتصادی و بالا رفتن سطح فرهنگی و بومی می شود. بی تردید فضاهای گردشگری را باید در زمره اساسی ترین عوامل حیات طبیعی و انسانی در شهرنشینی امروز به شمار آورد که اگر به صورت صحیحی برنامه ریزی شوند، در سالم سازی جسم و روح انسان تاثیرات مطلوبی خواهند داشت. منطقه امن گردشگری به عنوان یکی از مهمترین فضاهای عمومی_خدماتی شهر نقش زیادی در ارتقای شرایط اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی نواحی شهری دارند. این فضاها به موازات رشد و متراکم شدن نواحی شهری در جوامع مختلف مورد توجه قرار گرفته اند و راهبردهای گوناگونی برای مکان یابی و توزیع مناسب آنها در محیط های شهری ابداع و به کار گرفته شده است.

کلیدواژه ها:

ساختارهای طبیعی ، رودخانه های شهری ، گردشگری ، بازآفرینی