تحلیل سازه ای آسیب پذیری مساکن بافت فرسوده شهری در برابر زلزله (مطالعه موردی: شهر دوگنبدان)

این پژوهش با هدف تحلیل سازه های آسیب پذیری مساکن بافت فرسوده شهر دوگنبدان در برابر زلزله انجام شد. با توجه به قرارگیری این شهر در منطقه ای با خطر لرزه ای بالا و شتاب مبنای ۰.۳۵، ارزیابی عملکرد سه تیپ ساختمانی رایج (اسکلت فلزی، آجر و فلز سنگ و گچ) با استفاده از تحلیل غیرخطی Pushover در نرم افزار SAP۲۰۰۰ صورت گرفت. داده های میدانی و نقشه سازی GIS برای شناسایی پراکنش فضایی آسیب پذیری در محلات، رادک سادات و لبنان به کار رفت. نتایج نشان داد که سختی اولیه سازه ها (۱۰۸۷۳ کیلوگرم بر متر) ۳۰ کمتر از استاندارد، ضریب شکل پذیری (۱۵) ۵۰ پایین تر از حداقل مورد نیاز، و نسبت جابجایی نسبی طبقات (۱.۵) فراتر از حد مجاز است. سازه های سنگ و گچ با ۱۵ مفصل پلاستیک و نیروی تسلیم ۲۰۰,۰۰۰ کیلوگرم، بیشترین آسیب پذیری را دارند، در حالی که سازه های قوطی فولادی با ۵ مفصل و نیروی تسلیم ۷۰۰,۰۰۰ کیلوگرم، عملکرد بهتری نشان دادند. نقشه سازی GIS حاکی از آن است که ۶۰٪ بافت فرسوده (۱۰۰ هکتار) در زلزله ۷ ریشتری دچار خسارت جدی و ۳۰٪ (۵۰ هکتار) تخریب کامل می شود. پیشنهادات شامل تقویت ستون ها با جاکت فلزی، جایگزینی مصالح سنتی با بتن مسلح یا فولاد، افزودن دیوارهای برشی و بهبود زیرساخت های شهری است. این یافته ها چارچوبی برای برنامه ریزی شهری و مقاوم سازی بافت فرسوده ارائه می دهد تا ریسک لرزه ای کاهش یابد و ایمنی ساکنان ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

آسیب پذیری لرزه ای بافت فرسوده ، تحلیل Pushover ، مقاوم سازی ، دوگنبدان ، SAP۲۰۰۰