رویکردی فقهی به عملیات بانکی: بازتعریف مفهوم ربا در عصر حاضر

این مقاله به بررسی و بازتعریف مفهوم ربا در چارچوب فقه اسلامی و با توجه به تحولات و پیچیدگی های عملیات بانکی مدرن می پردازد. هدف این پژوهش ارائه رویکردی جامع و فقهی به مفهوم ربا است که ضمن حفظ اصول شریعت، امکان انطباق با نیازهای اقتصادی و مالی جامعه معاصر را فراهم سازد. در این راستا ابتدا مفهوم سنتی ربا و انواع آن (ربای قرضی و ربای معاملی) با استناد به آیات قرآن، روایات و دیدگاه های فقهای مذاهب مختلف اسلامی مورد بررسی قرار می گیرد. سپس، به تبیین ویژگی های نظام بانکداری مدرن و ابزارهای مالی نوین (مانند تسهیلات سپرده ها، اوراق بهادار و غیره) پرداخته می شود و چالش های مرتبط با انطباق این ابزارها با احکام ربا مورد تحلیل قرار می گیرد. در ادامه تلاش می شود تا تفسیری جدید از مفهوم ربا ارائه شود که با در نظر گرفتن مقتضیات زمان و مکان، امکان استفاده از ابزارهای مالی نوین را در چارچوب شریعت فراهم کند. این رویکرد بر تمایز بین ربا و سود مشروع حاصل از فعالیت های اقتصادی، تاکید دارد و تلاش می کند تا با ارائه راهکارهای فقهی جایگزین، نیازهای مالی جامعه را بدون نقض احکام ربا تامین کند. در نهایت، مقاله به ارائه پیشنهاداتی برای اصلاح نظام بانکی و طراحی ابزارهای مالی اسلامی می پردازد که ضمن رعایت اصول شریعت، کارآمدی و رقابت پذیری لازم را در عرصه اقتصاد جهانی داشته باشند.

کلیدواژه ها:

ربا ، عملیات بانکی ، عصر حاضر