ضرورتها، چالشها و راهبردها در مدیریت و رهبری مدارس بر اساس سند تحول برای رسیدن به مدرسه تراز

تحقق مدرسه تراز در چارچوب سند تحول بنیادین آموزش و پرورش مستلزم بازنگری اساسی در نظام مدیریت و رهبری مدارس است. این پژوهش با هدف شناسایی، ضرورتها، چالشها و راهبردهای موثر در مدیریت و رهبری مدرسه محور برای تحقق مدرسه تراز انجام گرفت. پژوهش حاضر از نوع کیفی و مبتنی بر روش تحلیل محتوای قیاسی بود. جامعه آماری شامل مدیران، معاونان و کارشناسان آموزش و پرورش مناطق ۱ تا ۵ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، ۱۲ نفر بر اساس ملاک هایی نظیر سابقه مدیریتی بالای پنج سال، تجربه اجرایی در برنامه های تحولی و تنوع منطقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها مصاحبه نیمه ساختار یافته محقق ساخته بر پایه الگوی رهبری تحولی باس (۱۹۸۵) بود. داده ها از طریق روش تحلیل محتوای کیفی مایرینگ در سه مرحله کدگذاری، بازمحوری و انتخابی تحلیل گردید. در مجموع، ۵۳ کد باز اولیه استخراج شد که پس از تلفیق و پالایش، به پنج مقوله محوری شامل رهبری تحولی، توانمندسازی حرفه ای، مشارکت خانواده و جامعه، ساختار منعطف مدرسه محور و پشتیبانی نظام مند دسته بندی گردید. یافته ها حاکی از آن است که تحقق مدرسه تراز در گرو توسعه رهبری مشارکتی، ارتقای شایستگی مدیران، بهره گیری از ظرفیت خانواده و جامعه محلی و حمایت ساختاری هدفمند است. نتایج نشان داد موانعی نظیر ضعف سیاستگذاری یکپارچه، کمبود نیروی انسانی توانمند و ناهماهنگی بین برنامه و اجرا نیز از چالش های جدی در این مسیر هستند. بر این اساس، طراحی برنامه های توانمندسازی مستمر، توسعه مدل های مشارکت محور و بازمهندسی نظام تصمیم گیری پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

مدرسه تراز ، رهبری تحولی ، تحلیل محتوای کیفی ، مدیریت مدرسه محور ، سند تحول بنیادین