بررسی مولفه ها و میزان سازگاری شهرسازی ایرانی-اسلامی با شرایطی طبیعی و اقلیمی (نمونه موردی: خراسان جنوبی)

آلی رغم آن که توسعه پایدار کمتر از ۵۰ سال است که مطرح شده و بسیار مورد توجه جهانیان قرار گرفته است، ایرانیان هزاران سال است که این شیوه را در عمل به کار گرفته و تبلیغی هم برای آن به راه نینداخته اند. بررسی اصول شهرسازی ایرانی و اسلامی نشانگر آن است که تقریبا همه شهرهای جدیدا تاسیس شده و یا شهرهای موجود بازسازی شده، توجه خاصی به شرایط طبیعی و اقلیمی داشته و تلاش داشته اند منطبق و سازگار با شرایط، موجود به حیات خود ادامه دهند. برای آزمون این، فرض بررسی کنونی به شیوه توصیفی و تحلیلی به انجام رسید. نمونه موردی برخی از شهرهای حاشیه کویر در استان خراسان جنوبی انتخاب گردید. روش بررسی در این مطالعه توصیفی و تحلیلی بود. در این پژوهش بعد از احصاء شاخصهای اصلی سازگاری با شرایط اقلیمی و طبیعی در شهرهای کویری، از نمونه ای به حجم ۳۰۰ نفر از متخصصان درخواست شد تا شرایط شهرهای منتخب را به لحاظ شاخصهای انتخابی ارزیابی نمایند. داده های گردآوری شده ابتدا به لحاظ وضعیت نرمالیته مورد آزمون قرار گرفت. سپس روشهای ناپارامتریک برای تحلیل داده ها انتخاب گردید و در آن، میان آزمون کولموگراف اسمیرنوف برای تجزیه و تحلیل استفاده شد. نتایج نشان داد که در رتبه بندی کلی، شهر بشرویه بهترین شرایط و شهر بیرجند بدترین وضعیت را به لحاظ انطباق با شرایط بومی و محلی به خود اختصاص داده اند. در این رتبه بندی شهرهای سرایان، نهبندان و فردوس به ترتیب جایگاه دوم تا چهارم را به کسب کردند. مطابق یافته های این بررسی، شهرهایی که سابقه اداری و سیاسی بیشتر و مهمتری داشته اند، انحراف افزون تری از شرایط مطلوب پیدا نموده اند.

کلیدواژه ها:

توسعه پایدار ، شهرسازی ایرانی اسلامی ، توسعه بومی ، نگر شهرهای کویری ، خراسان جنوبی