نقش فضاهای عمومی در افزایش مشارکت اجتماعی در مجتمع های مسکونی (مطالعه موردی مجتمع مسکونی هم سایه)

در دهه های اخیر افزایش تراکم جمعیتی و شکل گیری مجتمع های مسکونی به عنوان یکی از راهکارهای پاسخ به نیازهای سکونتی در شهرهای بزرگ ضرورت بازاندیشی در کیفیت زندگی اجتماعی ساکنان را دو چندان کرده است. یکی از مهمترین عوامل موثر بر بهبود تعاملات اجتماعی و تقویت حس تعلق در این فضاها طراحی و کارکرد فضاهای عمومی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش فضاهای عمومی در ارتقاء مشارکت اجتماعی ساکنان، به تحلیل مجتمع مسکونی همسایه به عنوان مطالعه موردی می پردازد. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر ترکیبی از داده های کمی و کیفی است. گردآوری اطلاعات از طریق مطالعات میدانی، مشاهده و توزیع پرسشنامه در میان ساکنان انجام گرفته است. یافته ها نشان می دهد که طراحی مناسب فضاهای عمومی با در نظر گرفتن نیازهای روانی، اجتماعی، فرهنگی کاربران می تواند زمینه ساز افزایش تعاملات میان فردی، شکل گیری شبکه های اجتماعی محلی و تقویت مشارکت جمعی در تصمیم گیری ها و نگهداری از محیط زندگی گردد. عواملی نظیر دسترسی پذیری، امنیت، انعطاف پذیری عملکردی، کیفیت مبلمان شهری و فضای سبز بیشترین تاثیر را در ارتقاء کارکرد اجتماعی این فضاها داشته اند. همچنین وجود فضاهای چند منظوره و تعریف مرزهای شفاف میان فضاهای خصوصی و عمومی نقش مهمی در تسهیل ارتباطات میان ساکنان ایفا کرده است. در نتیجه برنامه ریزی و طراحی معمارانه فضاهای عمومی در مجتمع های مسکونی، می تواند به عنوان ابزاری موثر برای تحقق اهداف اجتماعی و ارتقاء سرمایه اجتماعی در مقیاس محله ای مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فضاهای عمومی ، مشارکت اجتماعی ، مجتمع های مسکونی ، تعاملات اجتماعی ، طراحی محیطی