اثربخشی کلاسهای ضمن خدمت آنلاین بر مهارتهای تدریس معلمان مدارس ابتدایی ایران

مدارس ابتدایی به عنوان پایه نظام آموزشی نقش کلیدی در توسعه حرفهای معلمان و کیفیت تدریس ایفا می کنند. این مقاله با هدف بررسی اثربخشی کلاسهای ضمن خدمت آنلاین مانند دوره های آموزشی مجازی مبتنی بر سامانه (LTMS) بر مهارتهای تدریس (مانند مدیریت، کلاس، روش های فعال تدریس و ارزیابی) دانش آموزان معلمان مدارس ابتدایی ایران به تحلیل نظام مند منابع مرتبط پرداخته است. روش شناسی پژوهش بر پایه مرور سیستماتیک و بر اساس راهنمای PRISMA انجام شد؛ جستجو در پایگاه های اطلاعاتی مانند ISC، NoorMags، Magiran، SID.ir و Google Scholar با کلمات کلیدی "اثربخشی کلاسهای ضمن خدمت آنلاین"، "مهارتهای تدریس معلمان ابتدایی"، "آموزش مجازی ضمن خدمت" و ترکیب های مرتبط از سال ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳ صورت گرفت. از میان بیش از ۲۰۰ منبع، اولیه ۱۵ منبع گزینش شدند و داده ها از طریق تحلیل محتوایی استخراج گردیدند. نتایج نشان داد که اثربخشی مثبت اما متغیر است؛ برای مثال، کلاسهای آنلاین در سطوح واکنش، رضایت و یادگیری افزایش دانش اثربخشی بالایی دارند تا ۷۰ درصد. منابع مثبت، اما در سطوح رفتار، تغییر تدریس و نتایج عملکرد دانش آموزان پایین تر هستند با تمرکز ۶۰ درصد منابع بر چالش هایی مانند کمبود تعامل، کیفیت محتوا و زیرساخت های فنی مانند اینترنت ضعیف در روستاها. یافته ها حاکی از آن است که مدل های ترکیبی (آنلاین) + (حضوری) بهترین اثربخشی را دارند، اما در ایران عوامل محلی مانند محدودیت های سامانه LTMS همگیری ها این اثربخشی را محدود می کنند. مقایسه با مطالعات قبلی مانند پژوهش علی پور و قاسمی (۱۴۰۱) که بر مقایسه مجازی و حضوری تمرکز دارد همخوانی دارد، اما در زمینه ایرانی چالش های فنی مانند تعامل پایین و کیفیت محتوا برجسته تر هستند، در حالی که در مطالعات بین المللی مانند Vargas و همکاران (۲۰۲۳) مربیگری آنلاین اثربخشی را افزایش می دهد. محدودیت های پژوهش شامل کمبود مطالعات طولی، تمرکز بر سطوح اولیه الگوی کرک پاتریک و عدم بررسی ابزارهای استاندارد برای سنجش مهارت تدریس است. نتیجه گیری پیشنهاد می کند سیاست گذاران با تقویت مدل های ترکیبی، ادغام ابزارهای هوشمند مانند هوش مصنوعی برای بازخورد و سرمایه گذاری در زیرساخت ها اثربخشی را افزایش دهند تا اهداف توسعه پایدار آموزشی محقق شود. این تحلیل چارچوبی عملی برای بهبود کلاسهای ضمن خدمت ارائه می دهد و تاکید می کند که کلاسهای آنلاین نه تنها حرفه ای بلکه عاطفی را نیز تحت تاثیر قرار می دهد که این امر در شرایط نابرابری های شهری و روستایی در ایران حیاتی است و می تواند به کاهش خستگی حرفه ای معلمان و افزایش رضایت دانش آموزان کمک کند.

کلیدواژه ها:

کلاسهای ضمن خدمت ، آنلاین ، مهارتهای تدریس معلمان ابتدایی ، الگوی کرک پاتریک ، مرور سیستماتیک