تجربه زیسته نمایندگان مجلس شورای اسلامی از فرایند تصویب بودجه سالانه

لایحه بودجه که انعکاس منابع عمومی و برنامه­های مالی دولت است، برآیند یک عمل فنی، سیاسی و مذاکره­ای میان  نهادهای مختلف ذینفع در بودجه می­باشد. قوه­مقننه به عنوان هسته اصلی قانون­گذاری، نقش عمده ای در این زمینه دارد. این پژوهش با هدف کشف پدیده غالب تجربه شده توسط نمایندگان ادوار با بکارگیری شیوه پژوهش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی با شرکت پانزده نفر از نمایندگان انجام شده است. روش نمونه­گیری به صورت هدفمند بوده و تا اشباع داده­ها و شناسایی ابعاد مختلف پدیده، ادامه یافته است. به­منظور جمع­آوری داده­ها،  از مصاحبه نیمه ساختارمند استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از  روش دیکلمن، در نهایت منجر به شناسایی هشت مضمون­ اصلی شامل؛ عدم­شفافیت، ناکارآمدی­ سیستم ­­انتخاباتی ­­نمایندگی، صلاحیت ­ناکافی­ نمایندگان­ در بررسی­ بودجه، قطع ­امید نمایندگان ­از ­تامین ­منافع ملی، جزئی­­نگری­ نمایندگان، ماراتن­ نابرابر سهم­خواهی­ از بودجه ­عمومی، دخل و تصرف بی­رویه در ارقام بودجه و نبود شاخص­ در تخصیص­­بودجه، شد. بدین ترتیب با بررسی مداوم و مقایسه­ای متن مصاحبه­ها، کدهای اولیه، مضامین فرعی و اصلی، «تعارض منافع» به­عنوان درون مایه اصلی تجربیات شرکت کنندگانشناسایی شد. «تعارض­منافع»  در قوه مقننه بعنوان نماد کثرت­گرایی امری اجتناب ­ناپذیربوده است و پیامدهای مثبتی همچون پویایی در قانون­گذاری را بدنبال دارد، با این وجود تبعاتی همچون قربانی­شدن منافع ملی، منحرف شدن نمایندگان به سمت تامین­ منافع محلی، توزیع و تخصیص نابرابر و نامتوازن بودجه ­نیز را بدنیال داشته و زمینه­ساز تداوم چرخه عدم ­شفافیت و دخل و تصرف­ غیرقانونی در منابع­عمومی به نفع­ منافع­ فردی، نهادهای ­خاص ­وگروه­های­ذی­نفوذ می باشد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی ، تجربه زیسته ، تعارض منافع ، قانون گذاری ، نمایندگان مجلس