جریانهای اسلام گرای در ترکیه معاصر

یکی از تحولات عمده سیاسی اجتماعی قرن بیستم خصوصا دهه های اخیر آن پدیده اسلام گرایی و ظهور و بروز ایده سیاسی دین اسلام و آموزه های حیات بخش آن بود این جریان به ویژه پس از وقوع انقلاب اسلامی ایران و اواخر دهه ۱۹۷۰ قوت و قدرت گرفت و از آن با تعابیری همچون رادیکالیسم بنیادگرایی اسلامی و اصولگرایی اسلامی و.... یاد می شود. مسئله اصلی برای اسلامگرایان رابطه و اسلام و مدرنیسم بود پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران شاهد فعالیت جنبشها و جریانهای اسلام گرایانه در کشورهای جهان اسلام به ویژه در حوزه خاورمیانه ،هستیم حتی انقلابهای کشورهای عربی متاثر از این حرکت هستند. نظر به جایگاه ویژه اسلام در ترکیه و پیشینه تاریخی دراز مدت آن که در دوره امپراطوری عثمانی حائز اهمیت است و نظر به اینکه بعضی تحلیلگران از ترکیه در دهه ۱۹۹۰ به عنوان الگوی موفق حکومتی کارآمد و مورد تایید غرب یاد میکنند، به جهت اینکه از حدود هشتاد دهه پیش نظام سیاسی ترکیه لائیسم و سکولاریسم را ترویج کرده بود و نیز امر مذهب را تحت کنترل گرفت و مانع ضربه زدن نیروهای مذهبی به منافع آمریکا و متحدان داخلی آنها میشد اگرچه مجموعه تحولات اواسط دهه ۱۳۹۰ و تلاشهای ایادی لائیک در ترکیه در جهت جدایی دین از سیاست و حاکمیت مطلق لائیسم بر تمام شئون و عرصه های مختلف زندگی مردم نه تنها موجب تضعیف مذهب در جامعه نشده بلکه به جذابیت آن در میان اقشار مختلف جامعه منجر شده است. در پی تحولاتی همچون تحقق انقلاب اسلامی ایران و فروپاشی شوروی احزاب اسلامگرای ترکیه به توفیقاتی دست یافتند چنانچه حزب رفاه و حزب عدالت و توسعه توانستند در بین سایر احزاب بیشتر کرسیهای پارلمان را تصرف نمایند اما ظهور اسلام گرایان با وجود فشارهای نظامی و و ملی گرایان و ساختار لائیک ،جامعه توفیق ظهر یافتند، و در پی پاسخ به این سوالیم که پیروزی انقلاب اسلامی ایران چه تاثیری بر روند و رشد اسلام گرایی در ترکیه داشته است، نگارنده تلاش کرده است تا در این نوشتار ضمن استفاده از منابع کتابخانه ای به پرسش مزبور پاسخ مبسوطی ارائه نماید.

کلیدواژه ها:

اسلام گرایی ، ترکیه ، جریانهای اسلامی ، کمالیسم ، انقلاب اسلامی ایران ، مدرنیته