بررسی تطبیقی جرایم ضد انحصار در نظام حقوقی ایران و ایالات متحده آمریکا

یکی از مهم ترین چالش های نظام های اقتصادی در دنیای معاصر، گسترش انحصار و رفتارهای ضدرقابتی توسط بنگاه های اقتصادی بزرگ است. چنین رفتارهایی نه تنها منجر به تضعیف رقابت سالم در بازار می شوند، بلکه می توانند زمینه ساز افزایش قیمت ها، کاهش کیفیت کالاها و خدمات و در نهایت آسیب به حقوق مصرف کنندگان شوند. به همین دلیل، دولت هابرای مقابله با این تهدیدات، اقدام به جرم انگاری رفتارهای ضد انحصار نموده اند. در نظام حقوقی ایران، قانون گذار در چارچوب قانون اجرای سیاست های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی، برای نخستین بار به طور رسمی اقدام به تعریف و جرم انگاری رویه های ضدرقابتی نموده و شورای رقابت را به عنوان مرجع ناظر بر اجرای این مقررات تعیین کرده است. در مقابل، ایالات متحده آمریکا با پیشینه ای بیش از یک قرن، از طریق تصویب قوانینی همچون Sherman Act (۱۸۹۰) و Clayton Act (۱۹۱۴)، بستر حقوقی گسترده ترای برای مقابله با انحصار فراهم ساخته وتجربه ی غنی تری درزمینه ی اجرای این مقررات دارد. این مقاله با هدف تحلیل تطبیقی مقررات مربوط به جرایم ضد انحصار در نظام های حقوقی ایران و ایالات متحده، به بررسی مبانی نظری، ساختار قانونی، مراجع رسیدگی و ضمانت اجراهای پیش بینی شده در هر یک از این نظام ها می پردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه دو نظام حقوقی، با تفاوت های ساختاری و فرهنگی، به مقابله با پدیده ی انحصاراقتصادی می پردازند و کدام یک از آن ها در عمل کارآمدترظاهرشده اند. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه ای است. ابتدا مفاهیم پایه ای چون انحصار، رقابت و رفتار ضد رقابتی تبیین شده، سپس چارچوب قانونی هر دو کشور تحلیل و در نهایت، نقاط قوت و ضعف هر یک ارزیابی و مقایسه خواهد شد. در پایان نیز پیشنهادهایی برای ارتقای کارآمدی نظام حقوقی ایران در زمینه ی مبارزه با انحصار اقتصادی ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

انحصار اقتصادی ، رفتار ضدرقابتی ، جرایم یقه سفید ، جرایم اقتصادی