رابطه سبک تبیینی و سبک انگیزشی با رفتارهای خودشکن دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه

مدارس در جوامع عامل اساسی در پیشرفت در زمینههای مختلف ،آموزشی، تربیتی و تحصیلی میباشند و دانش آموزان سرمایه های انسانی این مراکز آموزشی هستند که در آینده وارد جامعه میشوند و لازم است به ویژگیهای تحصیلی و شاخص های روانشناختی آنها توجه شود یکی از رفتارهای نامناسبی که دانش آموزان در مدارس دارند رفتارهای خودشکن است که حدود ۵۰ در صد از فراگیران را درگیر کرده است پلد) و همکاران (۲۰۱۹) رفتارهای خودشکن عملی است که بر اعمال و بهزیستی دانش آموزان تاثیر منفی میگذارد و نوعی مکانیزمهای مقابله ای است که مزایای کوتاه مدتی مثل احیا شادی و حرمت خود دارند اما در دراز مدت اثرات منفی بر رفتار دانش آموزان دارند. از جمله این رفتارها اهمالکاری و کاهش انگیزش تحصیلی است (دسمنوند، ۲۰۲۱) رفتارهای خودشکن معمولا آگاهانه و عمدی انجام میشوند و منجر به شکست یا آسیب به خود فرد میشوند و کسانی که این رفتارها را دارند معمولا به دنبال پیامدهای مثبت آن هستند ولی در طولانی مدت پیامدهای منفی برای آنها دارد با میستر و باشمن، ۲۰۲۰) یکی از متغیرهای مرتبط با رفتار خودشکن در دانش آموزان سبکهای انگیزش است انگیزش یک پدیده سه بعدی است که شامل باورهای دانش آموزان درباره دلایل انجام رفتاری خاص و واکنش عاطفی به آن است و به رفتاری اشاره دارد که منجر به یادگیری و پیشرفت میشود رزول) و ،راف (۲۰۲۰ سبکهای انگیزش شامل سه بعد انگیزش درونی بیرونی و بی انگیزشی می باشد، در انگیزش درونی خود تکلیف برای فرد لذت بخش میباشد در حالی که در انگیزش بیرونی فرد تکلیف را واسطه ای برای دستیابی به هدف دیگری در نظر میگیرد و در بی انگیزشی نیز بین رفتار و نتایج آن رفتار ارتباطی برقرار نمیشود و فرد . علت بروز آن رفتار به نیروهای خارج از کنترل فرد نسبت میدهد لذا از آنجایی که مسئولیت پذیری به صورت احساس در کنترل برون داده ای تحصیلی نیز تعریف شده است میتواند با انگیزش تحصیلی در ارتباط باشد (دسی او ریان (۲۰۱۸) عوامل موثر در سبکهای انگیزش دانش آموزان شامل عوامل فیزیولوژیکی مثل سوء تغذیه؛ عوامل روانشناختی همچون ،هوش استعداد، خلاقیت خودپنداره عزت نفس، نگرش به مسائل آموزشی؛ عوامل محیطی مثل وضعیت اقتصادی و اجتماعی متغیرهای مربوط به خانواده و محیط مدرسه است و مدرسه، اداره مدرسه نگرش نسبت به خصوصیات ،معلمان فرهنگ مدرسه و جو سازمانی رضایی راد و ساداتی مطلق، ۱۳۹۹) یکی از متغیرهای مرتبط با رفتارهای خودشکن سبک تبیینی است سبک تبیین ویژگی شخصیتی پایداری است که نشان میدهد یک فرد اتفاقات و وقایع مختلف ناخوشایند زندگی را چگونه تفسیر میکند(دوداو) و همکاران (۲۰۲۰ افراد از این لحاظ که وقایع ناخوشایند زندگی را به چه شکلی درک میکنند از نظر سه مورد تداوم فراگیری و شخصی سازی باهم متفاوت هستند و سبک تبیینی شامل دو سبک خوش بینانه و بدبینانه است و سبک خوش بینانه در افراد معمولا میتواند احساس درماندگی را از بین ببرد، اما سبک تبیینی بدبینانه باعث افزایش احساس درماندگی در فرد میشود؛ افراد خوش بین این وقایع را به علتهای ناپایدار، جزئی و بیرونی ربط میدهند اما افراد بدبین آنها را به علتهای پایدار عام و درونی ربط میدهند با گانا) و همکاران (۲۰۲۱) با توجه به اینکه زندگی وقایع ناگوار و تهدید کننده ای دارد سبک تبیین در تعیین میزان استرس مقابل پیشامدها نقش اساسی دارد. پژوهش ها نشان داده که افراد دارای سبک تبیینی خوش بینانه در شرایطی مثل اضطراب ، شرایط را تحت کنترل میدانند و افکار بدبینانه اضطراب زا را کمتر به ذهن خود راه میدهند و با روش های مطلوب تری تنش ها را کاهش میدهند ایگان و همکاران (۲۰۱۹ باتوجه به اهمیت رفع مشکلات ناشی از رفتارهای خودشکن در دانش آموزان که هزینههای بیشتر از منافع به دنبال دارد و اشتباهات و ضرر شخصی و رنج

کلیدواژه ها:

رفتارهای خودشکن ، سبک انگیزشی ، سبک تبیینی ، دانش آموزان ، روانشناسی