ارزیابی ادراک ساکنان از کیفیت زندگی در سکونتگاههای غیررسمی شهری (مورد مطالعه: محله حسین آباد، شهر ابهر)

کیفیت زندگی مفهومی چند بعدی، پیچیده و وابسته به زمینه های اجتماعی فرهنگی و مکانی است که از دهه ۱۹۶۰ به تدریج وارد مباحث جغرافیای انسانی شد و امروزه به عنوان یکی از ارکان بنیادین توسعه پایدار و عدالت فضایی شناخته می شود. این مفهوم با گذر زمان دستخوش تحول معنایی شده و اکنون از جایگاهی مرکزی در فرآیندهای برنامه ریزی شهری برخوردار است به گونه ای که ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، به ویژه در نواحی محروم و سکونتگاههای غیر رسمی از مهمترین اهداف سیاست گذاری شهری محسوب می گردد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ادراک ذهنی ساکنان از کیفیت زندگی در سکونتگاه غیر رسمی محله حسین آباد شهر ابهر صورت گرفته و بر آن است تا با بهره گیری از شاخصهای چهارگانه اجتماعی فرهنگی اقتصادی، زیست محیطی و کالبدی، سطح رضایتمندی و برداشت ذهنی ساکنان از وضعیت زیست محیط خویش را مورد سنجش قرار دهد. این مطالعه از نظر روش توصیفی تحلیلی و از حیث هدف، کاربردی است. داده های تحقیق از طریق مطالعات اسنادی برای تبیین چارچوب نظری و طراحی شاخصها، و روش میدانی با توزیع پرسش نامه در میان خانوارهای محله گردآوری شده اند. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۷۲ نفر تعیین شد. برای تحلیل داده ها از آزمون t تک نمونه ای جهت ارزیابی سطح رضایتمندی، آزمون همبستگی پیرسون برای بررسی ارتباط بین متغیرها، و مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) جهت وزن دهی به ابعاد مختلف کیفیت زندگی بهره گرفته شده است. یافته ها نشان می دهند که ۷۷.۹۱ درصد از سطح محله در وضعیت نامطلوب کیفیت زندگی قرار دارد و میانگین نظرات پاسخ گویان (۲.۹۸) پایین تر از حد متوسط نظری (۳) است. این امر حاکی از آن است که درک ذهنی ساکنان از کیفیت زندگی در این سکونتگاه غیر رسمی پایین بوده و نیازمند مداخله برنامه ریزی شده و هدفمند در حوزه های مختلف زیستی و اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

کیفیت ، زندگی ، ادراک ، ذهنی ، سکونتگاه های غیر رسمی ، توسعه پایدار ، محله حسین آباد ، شهر ابهر