نقش حافظه در تفکر طراحی

حافظه یکی از پایه های اصلی عملکرد شناختی در ذهن انسان به شمار می رود و نقشی موثر در فرآیند ادراک، شناخت و فرآیندهای طراحی و حل مسئله نظیر درک، مسئله یابی (تفکر خلاق)، ارزیابی (تفکر نقاد) به عنوان مجموعه تفکر طراحی و در نهایت رسیدن به ارائه طرح دارد. حافظه صرفا منبعی برای ذخیره سازی اطلاعات نیست؛ بلکه نقشی فعال در سازماندهی، بازشناسی و بازیابی اطلاعات دارد به گونه ای که می توان آن را نیروی محرک پنهان تفکر طراحی دانست؛ چراکه در فرآیند طراحی معماری، طراح می بایست همزمان با استفاده از تحلیل و ارزیابی و با بهره گیری از حافظه و تجربه زیسته گذشته، به خلق ایده ها و در نهایت فضایی معنادار بپردازد؛ از این رو بررسی پیوند میان حافظه و تفکر طراحی ضرورت می یابد. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع نظری در حوزه های معماری، روانشناسی و فلسفه، ادراک به بررسی مفاهیم، حافظه، ادراک شناخت و فراشناخت با ساختار تفکر طراحی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که حافظه و به ویژه حافظه اپیزودیک و خاطره، نقشی اساسی در شکل گیری طرحواره های ذهنی، بازآفرینی خاطرات، زیسته، خلق ایده های نو و ارزیابی نقادانه آن ها دارد؛ به عبارتی در فرآیند طراحی معماری، ادراکات حسی، تجربه های بدنمند و خاطرات زیسته گذشته بر فرآیند تفکر طراحی وی اثر گذاشته و به صورت تجربه ای معنادار در روند شکل گیری ایده و خلق فضایی معنادار نمایان می شود.

کلیدواژه ها:

ادراک شناخت ، حافظه ، تفکر طراحی ، معماری