کاربرد فناوریهای نوین واقعیت افزوده اینترنت اشیاء نقشه تاریکی در توسعه گردشگری نجومی در کویر بیرجند

در سالهای اخیر گردشگری نجومی به عنوان یکی از شاخههای نوظهور گردشگری علمی و پایدار، توجه فزاینده ای را در مناطق کویری به خود جلب کرده است. کویر بیرجند به واسطه موقعیت جغرافیایی داشتن آسمانی تاریک با بیش از ۲۵۰ شب صاف در سال، رطوبت پایین و فاصله از منابع آلودگی نوری یکی از مستعدترین مناطق ایران برای توسعه آستروتوریسم محسوب میشود. با این حال نبود زیرساختهای فناورانه و محتوای دیجیتال بومی، از موانع توسعه پایدار این نوع گردشگری در منطقه به شمار میرود. هدف این پژوهش، بررسی نقش و کارکرد سه فناوری کلیدی شامل واقعیت افزوده (AR)، اینترنت اشیاء (IoT) و نقشه های تاریکی (Dark Sky Maps) در بهبود تجربه گردشگری ارتقاء، امنیت، آموزش بومیان و هدایت هدفمند گردشگر در کویر بیرجند است. روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و دادهها از طریق مصاحبههای نیمه ساختار یافته با متخصصان، تحلیل گزارشهای سازمان هواشناسی، مطالعات موردی بین المللی و تحلیل دادههای مکانی جمع آوری شده اند. نتایج نشان میدهد که واقعیت افزوده با ارائه اطلاعات لحظه ای از صور فلکی و داستانهای بومی در اپلیکیشنهای بومی سازی شده، میتواند تجربه ای آموزشی و غنی برای گردشگر فراهم آورد. همچنین، سنسورهای محیطی مبتنی بر اینترنت اشیاء قابلیت پایش دما، رطوبت، آلودگی نوری و اعلام هشدار در شرایط جوی نامناسب را دارند، که نقش مهمی در امنیت گردشگران ایفا میکند. نقشه تاریکی با تلفیق دادههای ماهوارهای و تجربیات کاربران ابزار موثری برای برنامه ریزی سفرهای نجومی و حفاظت از محیط زیست شبانه به شمار می آید. در پایان یک مدل بومی برای پیاده سازی فناوریهای هوشمند در گردشگری نجومی بیرجند ارائه شده و پیشنهاداتی برای مشارکت جامعه محلی، طراحی پلتفرمهای دیجیتال و سرمایه گذاری ترکیبی عمومی-خصوصی مطرح گردیده است. یافتههای این پژوهش ظرفیت فناوری را برای بهبود کیفیت، تجربه تقویت مشارکت محلی و افزایش درآمد پایدار در مناطق کویری اثبات میکند.

کلیدواژه ها:

گردشگری نجومی ، واقعیت افزوده ، اینترنت اشیاء ، نقشه تاریکی ، آستروتوریسم ، هوشمند