مقایسه تحول نظریه ذهن در کودکان تک فرزند و چند فرزند کاوشی در مسیر رشد شناخت اجتماعی

نظریه ذهن (Theory of Mind به توانایی فرد در شناسایی و درک حالات ذهنی دیگران نظیر باورها تمایلات افکار اشاره دارد و نقشی اساسی در رشد اجتماعی و ارتباطات بین فردی ایفا می کند. پژوهش های پیشین نشان داده اند که رشد نظریه ذهن در کودکان به عوامل متعددی از جمله تجربیات، اجتماعی، محیط خانواده و ساختارهای خانواده بستگی دارد. یکی از مهمترین عواملی که می تواند بر رشد این مهارت تاثیر بگذارد، ساختار خانوادگی است. این پژوهش با هدف بررسی تحول نظریه ذهن در کودکان تک فرزند و چند فرزند انجام شده است. در این مطالعه، جامعه آماری شامل ۶۰ کودک ۴ تا ۷ ساله از شهر مشهد بود که به دو گروه تک فرزند و چند فرزند تقسیم شدند. برای جمع آوری داده ها، از آزمون های معتبر نظریه ذهن شامل آزمون باور نادرست (Sally-Anne Test) و آزمون دیدگاه گیری استفاده شد. علاوه بر این، پرسشنامه هایی برای ارزیابی تعاملات اجتماعی کودک در خانه و مدرسه نیز از والدین جمع آوری گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که کودکان چند فرزند در مقایسه با کودکان تک فرزند عملکرد بهتری در آزمون های مربوط به نظریه ذهن داشتند، به ویژه در آزمون باور نادرست. کودکان چند فرزند به طور معناداری توانستند تمایز میان باورهای نادرست و درست را شناسایی کنند. همچنین در آزمون دیدگاه گیری، کودکان چند فرزند توانستند بهتر موقعیت های اجتماعی را از دیدگاه های مختلف درک کنند. این یافته ها حاکی از آن است که تعاملات اجتماعی میان خواهر و برادرها می تواند به رشد بهتر نظریه ذهن و توانمندی های اجتماعی کودکان کمک کند. این مطالعه بر اهمیت محیط های اجتماعی متنوع در خانواده ها تاکید دارد و پیشنهاد می کند که کودکان تک فرزند می توانند از طریق برنامه های آموزشی و مداخلات ویژه تعاملات اجتماعی و مهارت های شناختی خود را تقویت کنند، به ویژه استفاده از بازی های گروهی و فعالیت های اجتماعی می تواند به این کودکان کمک کند تا درک بهتری از دیدگاه های دیگران پیدا کنند و مهارت های اجتماعی خود را توسعه دهند.

کلیدواژه ها:

نظریه ، ذهن ، تک فرزندی ، چند فرزندی ، رشد شناختی ، اجتماعی ، کودکان ، پیش دبستانی