ارزیابی نقش اکوسیستم های شهری در تقویت تجربه طبیعتمحور کودکان؛ مدلی برای شهرهای دوستدار کودک

رشد فزاینده شهرنشینی و کاهش فضای طبیعی در بافتهای شهری موجب شده است تا کودکان، به عنوان یکی از آسیبپذیرترین گروههای اجتماعی، فرصت کمتری برای تجربه مستقیم طبیعت داشته باشند؛ مسائلی که می تواند پیامدهای بلندمدتی در رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی آنها به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش اکوسیستمهای شهری در تقویت تجربه های طبیعتمحور کودکان، به واکاوی مفاهیم پایه ای مانند اکوسیستم، اجزای ساختاری آن، و روند گذار آن از عرصه های طبیعی به بستر شهر پرداخته و در ادامه با تحلیل گزارش ها و اسناد بین المللی، مفهوم تجربه طبیعتمحور و جایگاه آن در طراحی شهری پایدار را تبیین کرده است. همچنین، تاریخچه شکل گیری مفهوم تجربه طبیعتمحور کودکان، ویژگی های فضاهای مرتبط با آن در طراحی شهری، و اصول بنیادین شهر دوستدار کودک از دیگر محورهای این مطالعه به شمار می رود. پژوهش نشان می دهد که فضاهای طبیعتمحور در بستر شهری می توانند با ارتقای عملکردهای اکولوژیک، افزایش حس تعلق مکانی، و توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی کودکان، بستری موثر برای تحقق شهرهای یادگیرنده و پایدار فراهم کنند. در بخش نهایی، با تحلیل نمونه های موفق جهانی، مجموعه ای از راهبردهای بومی سازی شده برای پیاده سازی این رویکرد در شهرهای ایران ارائه شده که متناسب با شرایط اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی کشور تدوین شده اند. این پیشنهادات، بر لزوم بازنگری در سیاستگذاری های شهری و برنامه ریزی محیطی با رویکردی تلفیقی از اکولوژی، عدالت فضایی، و مشارکت پذیری کودکان تاکید دارند. نتیجه گیری مقاله بر این اصل استوار است که آینده های پایدار و کودک دوست در گرو درک پیوندهای بنیادین میان طبیعت، فضا و تجربه انسانی است.

کلیدواژه ها:

اکوسیستم ، اکوسیستم های شهری ، طبیعت محور ، تجربه طبیعت محور ، دوستدار کودک