مصلحت در قراردادهای خدمات دیجیتال و پلتفرمهای آنالین: مطالعه تطب یقی در حقوق ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده

با گسترش تجارت دیجیتال و افزایش وابستگی کاربران به پلتفرمهای آنالین، قراردادهای خدمات دیجیتال به یکی از مهمترین حوزههای حقوق تعهدات تبد یل شدهاند. این قراردادها، که اغلب به صورت یکجانبه توسط ارائه دهندگان خدمات تنظیم میشوند، چالشهای حقوقی متعددی را در زمینه حمایت از مصرفکنندگان و تعادل میان منافع طرفین ایجاد کردهاند. یکی از مهمترین مباحث در این حوزه، نقش مصلحت در تنظیم، تفسیر و اجرای این قراردادها است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، جایگاه مصلحت را در قراردادهای خدمات دیجیتال در حقوق ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده بررسی میکند. در این راستا، مفهوم مصلحت و تاثیر آن بر اصل حاکمیت اراده تحلیل شده و میزان امکان تعدیل شروط قراردادی ناعادلانه از منظر قوانین این نظامهای حقوقی مورد ارزیابی قرار میگیرد. همچنین، نقش رویههای قضایی و سازوکارهای حل اختلاف دیجیتال (ODR) در تضمین رعایت مصلحت عمومی بررسی خواهد شد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در اتحادیه اروپا، مقرراتی مانند GDPR و دستورالعمل شروط غیرمنصفانه به حمایت از مصلحت کاربران پرداختهاند، درحالی که در ایالات متحده، آزادی قراردادی بر مصلحت ارجحیت دارد، مگر در موارد استثنایی. در حقوق ایران، با وجود برخی مقررات حمایت از مصرفکنندگان، همچنان خللهای قانونی در زمینه اعمال مصلحت در قراردادهای دیجیتال وجود دارد. این پژوهش با ارائه پیشنهادهایی برای بهبود نظام حقوقی ایران در این زمینه، تلاش میکند تا راهکارهایی برای توازن میان منافع کاربران و پلتفرمهای دیجیتال ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

مصلحت ، قراردادهای خدمات دیجیتال ، شروط غیرمنصفانه ، حمایت از مصرفکنندگان ، حقوق تطب یقی ، اتحادیه اروپا ، ایالات متحده ، ایران