تحلیل عدالت فضایی در حکمرانی شهری مشهد: مکانیابی کاربریهای خدماتی با GIS

در شهرهای بزرگ و پیچیده ای مانند مشهد، توزیع عادلانه خدمات شهری به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی شهری و توسعه پایدار شناخته می شود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی بوده و جهت تحلیل عدالت فضایی در دسترسی به خدمات شهری در مشهد و ارزیابی تاثیر آن بر حکمرانی شهری انجام شده است. در این راستا، با بهره گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تحلیل های رستری، شاخص های متعددی شامل دسترسی به حمل ونقل عمومی (نزدیکی به ایستگاه های BRT، مترو و شبکه معابر)، تراکم جمعیتی، دوری از نواحی زلزله خیز و مناطق پرتصادف، به منظور مکان یابی بهینه کاربری های خدماتی مورد بررسی قرار گرفتند. ابتدا داده ها به الگوهای رستری تبدیل شده و پس از طبقه بندی، با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در نرم افزار Expert Choice وزن دهی شدند و تحلیل حساسیت به منظور اطمینان از پایداری نتایج انجام شد. سپس الگوهای وزنی با دستور Map Algebra تلفیق گردیدند و نواحی دارای امتیاز باالتر به عنوان مکان های مناسب جهت استقرار خدمات شهری شناسایی شدند. نتایج حاکی از آن است که بیشترین قابلیت استقرار خدمات شهری در نواحی مرکزی و شمال شرقی مشهد، با دسترسی باالتر به حمل ونقل عمومی و تراکم جمعیتی مناسب، قرار دارد. در مقابل، برخی نواحی جنوبی و غربی شهر به دلیل ریسک باالی زلزله و پراکندگی تصادفات، محدودیت بیشتری برای استقرار خدمات دارند. یافته ها نشان می دهد که توزیع فعلی خدمات شهری در مشهد با نابرابری هایی همراه است که می تواند کارایی حکمرانی شهری و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.

کلیدواژه ها:

عدالت فضایی ، حکمرانی شهری ، مکانیابی ، GIS