شایستگی های لازم برای رهبری سازمان در زمان بحران

همه گیری کووید-۱۹ آسیب پذیری سازمان های مدرن را در مدیریت بحران های بزرگ آشکار کرد و اهمیت حیاتی شایستگی های رهبری بحران به طور موثر را برجسته نمود. این مطالعه با بررسی این شایستگی ها فراتر از بخش های مورد مطالعه سنتی مانند مراقبت های بهداشتی و واکنشهای فوری، به شکافهای قابل توجهی در ادبیات موضوع می پردازد. این مطالعه سه سوال اصلی را بررسی می کند: ۱- شایستگی های اساسی مورد نیاز رهبری بحران برای مدیریت موثر در طول مرحله اولیه واکنش های سازمانی به بحران کووید-۱۹ چه بودند؟ ۲- چگونه این شایستگی ها در سطوح مدیریت استراتژیک در مقابل مدیریت عملیاتی به طور متفاوت آشکار شدند؟ ۳- شایستگی های رهبری چگونه ممکن است با یکدیگر تعامل داشته باشند؟ یک طرح تحقیق کیفی مبتنی بر نظریه بنیادین استراوس برای بررسی این مسائل بکار گرفته شد. آزمودنیها شامل ۱۰ مدیر استراتژیک و ۱۰ مدیر عملیاتی در ۸ شرکت صنعت خودروسازی ایران در سال ۲۰۲۴ بود که از طریق نمونهگیری هدفمند مورد مصاحبه قرار گرفتند. مصاحبه های نیمه ساختاریافته برای ثبت دیدگاهها انجام شد و داده ها با استفاده از پلتفرم کوارکاس از طریق رویه های کدگذاری سیستماتیک انتخابی به صورت محوری و باز تجزیهوتحلیل شدند. از طریق تکرارهای کدگذاری چندوجهی، هشت شایستگی کلیدی رهبری بحران سازمانی در طول شروع کووید-۱۹ به عنوان شایستگی های حیاتی ظاهر شدند که به ترتیب اهمیت به شرح زیر رتبه بندی شدند: ارتباطات، هوش هیجانی، سازگاری، ملاحظه، تصمیم گیری، حس شناخت، انعطاف پذیری و خلاقیت. از این میان، ارتباطات، هوش هیجانی، ملاحظه و حس شناخت توسط داده های قوی پشتیبانی شدند و امکان بررسی عمیق تر عوامل موثر بر اثربخشی آنها، زمینه هایی که تاثیر آنها را افزایش می دهند و روش هایی که در عمل آشکار می شوند فراهم شد. علاوه بر این، تعاملات هم افزایی بین شایستگی های منتخب شناسایی شد که نشان دهنده روابط دوطرفه و سه طرفه است. بر اساس این نتایج، سه پیشنهاد نظری پدیدار شد: شایستگی های رهبری بحران، وابسته به شرایط هستند و تحت تاثیر ماهیت بحران قرار می گیرند، برخی از شایستگی ها در نقش های رهبری به طور متفاوتی ظاهر می شوند و شایستگی های خاص به صورت هم افزایی برای افزایش تاب آوری سازمانی تعامل دارند. این پیشنهادات نظری، مبنای یک نظریه را پایه گذاری کردند: شایستگی های رهبری بحران، زمانی بیشترین اثربخشی را دارد که در چارچوب نوع بحران و سطح رهبری خاص، با پتانسیل تعاملات هم افزایی بین آنها، قرار گیرد. این یافته ها پیامدهایی را برای برنامه های توسعه رهبری ارائه می دهند و به پیشرفت درک نظری کمک می کنند، ضمن اینکه مسیرهایی را برای تحقیقات آینده در مدیریت

کلیدواژه ها:

شایستگی های رهبری ، بحران ، هومن قاسمی همامی ، حسین وطنی ، همه گیری کووید-۱۹