جایگاه مردم در قدرت سیاسی از منظر خواجه نظام الملک طوسی

اندیشمندان و مکاتب مختلف فکری از دوران باستان تا کنون در باب حکومت و قدرت سیاسی و نقش و جایگاه مردم در آن دیدگاه های مختلفی ارائه کرده اند. افلاطون حکومت را به هیچ وجه از «حکمت» جدا و متفاوت نمی پندارد و لذا حاکم و رهبر جامعه را تنها بر اساس همین نظریه، از آن فیلسوف می داند و معتقد است که این تنها فیلسوف است که به مقتضای خردمندی و آگاهی خود می بایست بر جامعه حکومت کند. ارسطو با تقسیم جامعه به دو طبقه حاکم و محکوم و یا خدایگان و بنده بر اساس روش اندیشه خویش «پدیده ی حکومت را برخاسته از سرشت طبیعی کهتری و مهتری طلب خود انسانها می دانست و معتقد بود طبیعت هر حاکم زبردستی این است که بر محکومین و زیردستان خود برتری و فرمانروایی بفروشد» (حائری یزدی، ۱۳۹۵: ۷۰-۶۸.) خواجه نظام الملک بر این مهم واقف بود که در امر سیاسی همواره ایده آل ها و آرمان ها راهگشا نیستند، بلکه باید به واقعیت ها و آنچه که هستند و نه آن چیزهایی که باید باشند، توجه عمده نمود. بدین ترتیب، خواجه علاوه بر اهتمام به مذهب و امور دینی، تا حدی نیز به امور سیاسی به عنوان هدفی فی النفسه اعتنا داشت.

کلیدواژه ها:

قدرت ، قدرت سیاسی ، خواجه نظام الملک طوسی ، مشارکت سیاسی