تحلیل مسئولیت قراردادی در هوش مصنوعی و قراردادهای هوشمند (بررسی چالشهای قراردادی ناشی از قراردادهای مبتنی بر بلاکچین)

با گسترش فناوریهای نوین، بهویژه هوش مصنوعی و بلاکچین، ساختارهای سنتی قراردادها دستخوش تحول اساسی شدهاند. قراردادهای هوشمند بهعنوان برنامه هایی خوداجرا بر بستر بلاکچین، بدون نیاز به مداخله انسانی، تعهدات قراردادی را اجرا میکنند. این تحول موجب شکلگیری چالشهایی در حوزه حقوق قراردادها، بهویژه در بعد مسئولیت قراردادی گردیده است. در این پژوهش تالش شده است تا ضمن تبیین مفهوم و سازوکار قراردادهای هوشمند، تاثیر استفاده از هوش مصنوعی در شکلگیری و اجرای این قراردادها بررسی گردد. همچنین مسئولیت ناشی از نقض یا عدم اجرای قراردادهای هوشمند، در غیاب اراده انسانی مستقیم، با تاکید بر نظریات سنتی مسئولیت مدنی و تطبیق آنها با مقتضیات فناوریهای نوین، مورد تحلیل قرار گرفته است. از مهمترین چالشهای شناساییشده در این زمینه، میتوان به دشواری در تعیین اراده واقعی طرفین، عدم انعطافپذیری قراردادهای مبتنی بر کد، مسئولیتپذیری نهادهای طراحیکننده و استفادهکننده از هوش مصنوعی، و خالهای قانونی در نظام حقوقی ایران اشاره کرد. این پژوهش در پی آن است که با تحلیل حقوقی این چالشها، زمینهای برای بازاندیشی در مفهوم مسئولیت قراردادی در بستر تحولات فناوری فراهم آورد و پیشنهادهایی برای تطبیق قواعد سنتی با فضای دیجیتال ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، قرارداد هوشمند ، بلاکچین ، مسئولیت قراردادی