تحلیل چالشهای حقوقی و جرمشناختی نقش هوش مصنوعی در پیشگیری از خودکشی در ایران

استفاده از هوش مصنوعی در پیشگیری از خودکشی به عنوان یک راهکار نوین، با وجود ظرفیتهای چشمگیر در شناسایی الگوهای خطر و مداخله به موقع، با چالش های پیچیده حقوقی و جرم شناختی در ایران روبه رو است. این مقاله با تمرکز بر دوگانه «فرصت ها و مخاطرات» هوش مصنوعی، به تحلیل موانع نظام حقوقی ایران در تنظیم گری این فناوری می پردازد. از منظر حقوق جزا، ابهام در تعیین مسئولیت کیفری نهادهای توسعه دهنده و به کارگیرنده سیستم های هوش مصنوعی در موارد خطا یا نقض حریم خصوصی، چالشی اساسی است. همچنین، نبود چارچوب شفاف برای جمع آوری و پردازش داده های حساس مرتبط با سلامت روان، با قوانین حمایت از حریم خصوصی در تعارض قرار می گیرد. از دید جرم شناختی، کاربرد هوش مصنوعی ممکن است به کاهش نابرابری در دسترسی به خدمات پیشگیری بینجامد، اما خطر سوگیری الگوریتمی و تشدید انگاجتماعی گروه های آسیب پذیر را نیز به همراه دارد. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که فقدان سازوکارهای نظارتی ویژه، تقابل میان اصول اخلاق پزشکی و الزامات امنیت عمومی، و نادیده گرفتن بافت فرهنگی-اجتماعی ایران، اثربخشی این فناوری را محدود می کند. نتیجه گیری مقاله بر ضرورت تدوین سند جامع «اخلاق و حقوق هوش مصنوعی» با تاکید بر تعادل میان منافع عمومی و حقوق بنیادین افراد تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، پیشگیری جرم شناختی ، حقوق حریم خصوصی ، سوگیری الگوریتمی ، خودکشی