چالشهای دادرسی الکترونیک در حقوق ایران و فقه امامیه

امروزه با توجه به رشد سریع فناوری و مزایای استفاده از آن اکثر جوامع پیشرفته به بهره گیری از دادرسی الکترونیک در نظام قضائی خود روی آورده اند کشور ما نیز از این امر مستثنی نبوده است هر چند این نوع دادرسی مزایایی چون تسریع در فرایند رسیدگی حفظ سلامت اصحاب دعوا تسهیل جریان رسیدگی و جلوگیری از اطاله دادرسی دارد اما به دلیل نوظهور بودن با چالشهای فقهی مواجه است؛ چراکه دادرسی اسلامی احکام خاص خود را دارد و در گذشته چنین شیوه ای مرسوم نبوده است برخی فقها شهادت از راه دور و حتی شهادت کتبی اعم از الکترونیکی یا غیر آن را نپذیرفته اند و برخی دیگر به لزوم اقرار نزد قاضی فتوا داده.اند همچنین با توجه به اینکه امارات قضائی در رسیدگیهای محاکم نقش مهمی دارند و در دادرسی الکترونیک کمرنگ هستند این موضوع نیز از نظر فقهی محل اشکال است. با توجه به استقبال گسترده از دادرسی الکترونیک در کشور نتایج پژوهش نشان میدهد که اولا با وجود شباهت زیاد به دادرسی سنتی تفاوتهایی میان این دو وجود دارد که مستلزم تدوین قوانین خاص و متناسب است؛ از جمله رضایت طرفین دعوا به برگزاری جلسه به شیوه الکترونیکی و عدم قابلیت طرح بسیاری از پروندههای کیفری در این شیوه. ثانیا اگر شرایط لازم برای دادرسی حضوری فراهم باشد جلسات الکترونیکی نیز حضوری محسوب شده و صرف نبود فیزیکی طرفین موجب غیابی شدن آن نمیشود ثالثا مزایای این شیوه مانند کاهش اطاله دادرسی افزایش امکان حضور وکیل و کاهش تنش در جلسات بر معایب آن برتری دارد و باید مورد توجه جدی مسئولان قضایی و صاحب نظران حقوقی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

دادرسی الکترونیک ، اعتبار ادله الکترونیک ، فناوری اطلاعات ، دادرسی عادلانه ، حضور ازراه دور