استقلال قاضی و نقش آن در عدالت قضایی

بی تردید، وقوع اختلافات و تنازعات میان افراد حاضر در اجتماع، به دلیل وجود منافع شخصی و جمعی فراوان میان آن ها و اصطکاک این منافع در برخی مواقع، امری عادی و قابل پیش بینی است. از دیرباز، دستگاه قضایی، برای رسیدگی به چنین مواردی به وجود آمده و به ایفای وظایف و رسالت های مربوط به حل و فصل دعاوی و اختلافات می پردازد. از سوی دیگر، نمی توان بی هیچ تضمینی به دادرسی پرداخت چراکه، چه بسا در مسیر برگزاری دادرسی منصفانه، به دلایل مختلف، ممکن است حقی از حقوق افراد چه در مقام شاکی و یا متهم و نیز در جایگاه دیگر اشخاص دخیل در دادرسی نظیر شاهد و یا مطلع، خدشه دار و ضایع گردد. لذا امروزه، در بحث های فنی آیین دادرسی، سخن از دادرسی منصفانه است. این مفهوم را در زیر مورد بررسی قرار داده و ارتباط آن با مقوله استقلال قاضی، به بحث خواهیم گذاشت. یکی از مولفه های استقرار بی چون و چرای قانون در یک کشور، نهادینه شدن عدالت قضایی۱ است بدین معنا که تمام دستاندرکاران عرصه نظام حقوقی و قضایی نهایت تالش و مساعی خود را برای نیل به سوی عدالت در دادرسی ها به کار گیرند. از این موضوع، بیشتر به دادرسی منصفانه یاد می کنند و مبانی و اصول آن را به بحث می گذارند. در این مقاله، مقوله استقلال قاضی را در ارتباط با امر دادرسی منصفانه، بررسی خواهیم کرد. سپس، با تکیه بر دو مفهوم بنیادین « امنیت حقوقی » و«امنیت قضایی» .، نقش استقلال قاضی در تحقق و عینیت بخشی به این دو گونه امنیت را مورد مطالعه قرار خواهیم داد

کلیدواژه ها:

قضاوت ، استقلال قضات ، عدالت قضایی ، دادرسی منصفانه ، امنیت قضایی