بررسی دعاوی ثلاثه املاک در رویه قضایی ایران

دعاوی ثلاثهی املاک شامل خلع ید، تخلیه ید و رفع تصرف عدوانی از مهمترین دعاوی مرتبط با مالکیت و استفاده مشروع از اموال غیر منقول در حقوق ایران به شمار می روند. این دعاوی اگرچه در ظاهر مشابه اند، اما از نظر مبنا، آثار، حقوقی، شرایط، تحقق بار، اثبات، مرجع صلاحیت دار و نحوه رسیدگی تفاوت های چشمگیری دارند. در این پژوهش تلاش شده است با تحلیل رویه قضایی و آرای وحدت رویه حدود تمایز این دعاوی تبیین شده و تاثیر آن در فرآیند احقاق حق و کاهش اطاله دادرسی بررسی شود. بررسی تطبیقی آرا در دادگاههای بدوی، تجدیدنظر و دیوان عالی کشور نیز نشان می دهد که تفسیرهای متفاوت از ارکان و شرایط این دعاوی گاه موجب تعارض در احکام و بی اعتمادی به نظام قضایی می شود. ارائه راهکارهای عملی همچون آموزش مستمر، قضات تنظیم دقیق تر قوانین آیین دادرسی و ایجاد سامانه های تخصصی رسیدگی می تواند نقش مهمی در ارتقاء کارآمدی دستگاه قضا ایفا کند.

کلیدواژه ها:

خلع ید ، تخلیه ، ید تصرف عدوانی ، املاک ، رویه قضایی ، دعاوی ملکی