علاج تزاحم میان نیاز غیرفوری کودک به اقدام پزشکی و حق صالحدید سرپرست کودک

قانون مجازات اسلامی مصوب ۴۲۳۴، ضابطه اخذ رضایت جهت انجام اقدام درمانی یا تشخیصی بر بیمار صغیر را پیش بینی نموده و در دو ماده ۴۲۵ و ۲۳۲، یک بار با واژگان 'اولیا یا سرپرستان' و دیگر بار با لفظ 'ولی مریض' از تصمیم گیرنده به جای مراجع کودک یاد کرده است. هدف این نوشتار تبیین مفهوم ولی یا سرپرست طفل در دو ماده فوق نیست، بلکه بر آنیم تا حدود اختیار عمل سرپرست کودک در رد یا پذیرش پیشنهاد درمانی یا تشخیصی طبیب را مورد ارزیابی قرار دهیم. آنچه در نص قانون پیش بینی شده و دکترین نیز در مورد آن اختالف نظری ندارد، سقوط اذن سرپرست کودک در مواردی است که اقدام تشخیصی یا درمانی ضرورت و فوریت دارد. ذیل ماده ۴۲۵ قانون مجازات اسلامی از همین روی اشعار می دارد: 'در موارد فوری اخذ رضایت ضروری نیست'؛ مانند آن که کودکی با تشخیص سرطان مواجه شده و فرصتی برای از دست دادن باقی نمانده و سرپرست کودک مخالف آغاز درمان است. در این فرض، تردیدی در سقوط اذن سرپرست و جواز اقدام درمانی وجود ندارد و ماده ۲۳۲ قانون مجازات اسلامی نیز در همین راستا مقرر داشته: 'در موارد ضروری که اخذ برائت ممکن نباشد و پزشک برای نجات مریض، طبق مقررات اقدام به معلاجه نماید، کسی ضامن تلف یا صدمات وارده نیست'. اما در فرض مورد نظر ما، وضعیت کودک را نمی توان وضعیت اضطراری قلمداد نمود، لیکن کودک به انجام اقدام درمانی یا تشخیصی نیاز دارد و با وجود این