بررسی اعتبار امر مختوم در رای داوری

اعتبار امر مختوم (Res Judicata) از اصول بنیادین حقوقی است که در نظامهای حقوقی گوناگون به عنوان ضامن ثبات قضایی و جلوگیری از طرح مجدد دعاوی شناخته می شود. این پژوهش به بررسی جامع اعتبار قاعده امر قضاوت شده در نظام داوری با تاکید بر حقوق ایران و مقررات بین المللی می پردازد. قاعده امر قضاوت شده به عنوان یکی از ارکان اساسی دادرسی عادالنه، نقش تعیین کننده ای در ایجاد قطعیت رای و جلوگیری از اطاله دادرسی ایفا می کند. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر کتابخانه ها و رویه قضایی نشان می دهد که اعتبار امر قضاوت شده در آرای داوری مبتنی بر سه رکن اساسی وحدت اصحاب دعوا، وحدت موضوع و وحدت سبب است (Born, ۲۰۲۱, p. ۳۴۲). یافته های تحقیق حاکی از آن است که در نظام حقوقی ایران، ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی با الهام از اسناد بین المللی، این اصل را با شرایط خاصی پذیرفته است. بررسی تطبیقی نشان می دهد که رویه دیوان داوری ICC در پرونده شماره ۱۲۱۹۳ (۲۰۰۴) و دیوان بین المللی دادگستری در رای قضیه Marshall Islands (۲۰۱۷) به تدریج به سمت تفسیر موسع از این قاعده حرکت کرده اند. این مقاله همچنین به تحلیل استثنائات وارده بر این اصل از جمله نظم عمومی، عدم صلاحیت داور و تقلب می پردازد و نشان می دهد که چگونه این استثنائات می توانند اعتبار رای داوری را تحت تاثیر قرار دهند.

کلیدواژه ها:

امر قضاوت شده ، رای داور ، اعتبار آرای داوری ، داوری تجاری بین المللی ، قطعیت رای