بررسی حمایت های حقوقی از بزه دیدگان جرائم مبتنی بر ابزارهای هوش مصنوعی، جعل هویت و سواستفاده از اطلاعات شخصی

تحولات پرشتاب فناوری بهویژه در حوزه هوش مصنوعی، افزون بر تسهیل امور روزمره، زمینه ساز ظهور گونه های نوپدیدی از جرائم سایبری شده است که از جمله مهمترین آنها می توان به جعل هویت دیجیتال و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی کاربران اشاره کرد. در این میان، بزه دیدگان این دسته از جرائم به دلیل پیچیدگی های فنی، دشواری شناسایی مرتکبان، و فقدان قواعد حمایتی کافی، بیش از پیش در معرض آسیب های روانی، اجتماعی و اقتصادی قرار دارند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، در صد واکاوی میزان و کیفیت حمایت های حقوقی موجود از بزه دیدگان جرائم مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام حقوقی ایران است. در این راستا، ضمن تبیین مفهومی جرائم مرتبط با جعل هویت و نقض حریم خصوصی به واسطه ابزارهای هوش مصنوعی، سعی شده است با استناد به مقررات قانون جرائم رایانه ای، قانون مجازات اسلامی، و اصول حقوق بشر دوستانه، چالش های پیشروی حمایت از بزه دیدگان تحلیل و ارزیابی گردد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که با وجود برخی تالش های تقنینی، چارچوب های موجود برای حمایت از این دسته بزه دیدگان ناکافی، پراکنده و فاقد جامعیت لازم است. در نتیجه، تدوین نظامنامه های خاص حمایتی، پیشبینی سازوکارهای جبران خسارت، و ارتقاء سواد حقوقی دیجیتال بزه دیدگان، ضرورتی اجتناب ناپذیر در مسیر تحقق عدالت کیفری نوین به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

بزه دیده ، هوش مصنوعی ، جعل هویت ، اطلاعات شخصی ، حمایت کیفری ، جرائم سایبری